ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
มาตรา 246: การทุเลาการบังคับโทษจำคุก
ตัวบทกฎหมาย
เมื่อจำเลย สามี ภริยา
ญาติของจำเลย พนักงานอัยการ
ผู้บัญชาการเรือนจำหรือเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จัดการตามหมายจำคุกร้องขอ
หรือเมื่อศาลเห็นสมควร ศาลมีอำนาจสั่งให้ทุเลาการบังคับให้จำคุกไว้ก่อนจนกว่าเหตุอันควรทุเลาจะหมดไป
ในกรณีต่อไปนี้
(๑) เมื่อจำเลยวิกลจริต
(๒)
เมื่อเกรงว่าจำเลยจะถึงอันตรายแก่ชีวิตถ้าต้องจำคุก
(๓) ถ้าจำเลยมีครรภ์
(๔) ถ้าจำเลยคลอดบุตรแล้วยังไม่ถึงสามปี
และจำเลยต้องเลี้ยงดูบุตรนั้นในระหว่างทุเลาการบังคับอยู่นั้นศาลจะมีคำสั่งให้บุคคลดังกล่าวอยู่ในความควบคุมในสถานที่อันควรนอกจากเรือนจำหรือสถานที่ที่กำหนดไว้ในหมายจำคุกก็ได้
และให้ศาลกำหนดให้เจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จัดการตามหมายนั้นเป็นผู้มีหน้าที่และรับผิดชอบในการดำเนินการตามคำสั่งลักษณะของสถานที่อันควรตามวรรคสองให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง
ซึ่งต้องกำหนดวิธีการควบคุมและบำบัดรักษาที่เหมาะสมกับสภาพของจำเลย
และมาตรการเพื่อป้องกันการหลบหนีหรือความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นด้วยเมื่อศาลมีคำสั่งตามวรรคหนึ่งแล้ว
หากภายหลังจำเลยไม่ปฏิบัติตามวิธีการหรือมาตรการตามวรรคสามหรือพฤติการณ์ได้เปลี่ยนแปลงไป
ให้ศาลมีอำนาจเปลี่ยนแปลงคำสั่งหรือให้ดำเนินการตามหมายจำคุกได้ให้หักจำนวนวันที่จำเลยอยู่ในความควบคุมตามมาตรานี้ออกจากระยะเวลาจำคุกตามคำพิพากษา
คำแปลภาษาอังกฤษ
เมื่อจำเลย สามี ภริยา ญาติของจำเลย พนักงานอัยการ ผู้บัญชาการเรือนจำหรือเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จัดการตามหมายจำคุกร้องขอ หรือเมื่อศาลเห็นสมควร ศาลมีอำนาจสั่งให้ทุเลาการบังคับให้จำคุกไว้ก่อนจนกว่าเหตุอันควรทุเลาจะหมดไป ในกรณีต่อไปนี้ (๑) เมื่อจำเลยวิกลจริต (๒) เมื่อเกรงว่าจำเลยจะถึงอันตรายแก่ชีวิตถ้าต้องจำคุก (๓) ถ้าจำเลยมีครรภ์ (๔) ถ้าจำเลยคลอดบุตรแล้วยังไม่ถึงสามปี และจำเลยต้องเลี้ยงดูบุตรนั้นในระหว่างทุเลาการบังคับอยู่นั้นศาลจะมีคำสั่งให้บุคคลดังกล่าวอยู่ในความควบคุมในสถานที่อันควรนอกจากเรือนจำหรือสถานที่ที่กำหนดไว้ในหมายจำคุกก็ได้ และให้ศาลกำหนดให้เจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จัดการตามหมายนั้นเป็นผู้มีหน้าที่และรับผิดชอบในการดำเนินการตามคำสั่งลักษณะของสถานที่อันควรตามวรรคสองให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง ซึ่งต้องกำหนดวิธีการควบคุมและบำบัดรักษาที่เหมาะสมกับสภาพของจำเลย และมาตรการเพื่อป้องกันการหลบหนีหรือความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นด้วยเมื่อศาลมีคำสั่งตามวรรคหนึ่งแล้ว หากภายหลังจำเลยไม่ปฏิบัติตามวิธีการหรือมาตรการตามวรรคสามหรือพฤติการณ์ได้เปลี่ยนแปลงไป ให้ศาลมีอำนาจเปลี่ยนแปลงคำสั่งหรือให้ดำเนินการตามหมายจำคุกได้ให้หักจำนวนวันที่จำเลยอยู่ในความควบคุมตามมาตรานี้ออกจากระยะเวลาจำคุกตามคำพิพากษา
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา ๒๔๖ อยู่ในหมวดการบังคับตามคำพิพากษา ให้อำนาจศาลทุเลาการบังคับโทษจำคุกที่พิพากษาแล้วไว้ก่อน ซึ่งต่างจากการรอการลงโทษ โดยกำหนดเหตุตามหลักมนุษยธรรมสี่ประการ และให้ควบคุมตัวในสถานที่อันควรนอกเรือนจำตามกฎกระทรวงที่กำหนดวิธีควบคุม บำบัดรักษา และป้องกันการหลบหนี วรรคท้ายให้ศาลเปลี่ยนแปลงคำสั่งได้หากจำเลยไม่ปฏิบัติตามหรือพฤติการณ์เปลี่ยน และให้หักวันที่ควบคุมออกจากระยะเวลาจำคุก
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
บทนี้สำคัญในชั้นหลังคำพิพากษา ญาติ พนักงานอัยการ หรือเรือนจำอาจร้องขอให้ศาลทุเลาการบังคับโทษจำคุกตามเหตุสี่ประการ และวันที่ควบคุมในสถานที่อื่นให้หักออกจากโทษ ทั้งนี้ไม่ใช้กับโทษปรับ และไม่ได้ลบล้างโทษ เพียงเลื่อนและย้ายที่บังคับไว้ตราบที่เหตุยังมีอยู่
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1576/2555 (2012)
อำนาจทุเลาการบังคับตามมาตรา ๒๔๖ ใช้ได้เฉพาะโทษจำคุก ไม่มีบทบัญญัติให้ทุเลาการบังคับค่าปรับรายวันในระหว่างที่จำเลยดำเนินการเพื่อให้ได้เอกสารมาปฏิบัติตามคำพิพากษา
คดีตาม พ.ร.บ.ควบคุมอาคารที่มีโทษปรับรายวัน ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าไม่มีบทกฎหมายให้ทุเลาหรืองดการบังคับค่าปรับรายวัน คงมีแต่มาตรา ๒๔๖ ที่ให้ศาลสั่งทุเลาการบังคับโทษจำคุกได้ และพิพากษายืนตามศาลอุทธรณ์
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 8 คดี (พ.ศ. 2532 ถึง 2559)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1576/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 15025-15026/2555 (2012)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 969/2535 (1992)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4899/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4897/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 4895/2550 (2007)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2786/2532 (1989)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5252/2559 (2016)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
- มาตรา 247 7
- มาตรา 245 5
- ป.อ. มาตรา 29 5
- ป.อ. มาตรา 78 5
- มาตรา 248 5
- ป.อ. มาตรา 30 4
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน ณ วันที่ 8 สิงหาคม 2569 จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
คำถามที่พบบ่อย
โทษจำคุกเลื่อนได้หรือไม่ถ้าผู้ต้องโทษตั้งครรภ์
ได้ ตามมาตรา ๒๔๖ การตั้งครรภ์เป็นเหตุหนึ่งที่ศาลอาจสั่งทุเลาการบังคับโทษจำคุกไว้จนกว่าเหตุจะหมดไป และอาจสั่งให้ควบคุมตัวในสถานที่อันควรนอกเรือนจำ
วันที่ควบคุมในสถานที่อื่นนับเป็นโทษหรือไม่
นับ มาตรา ๒๔๖ กำหนดให้หักจำนวนวันที่จำเลยอยู่ในความควบคุมตามมาตรานี้ออกจากระยะเวลาจำคุกตามคำพิพากษา
มาตรา ๒๔๖ ใช้กับโทษปรับหรือไม่
ไม่ ศาลฎีกาวินิจฉัยว่ามาตรา ๒๔๖ ให้ทุเลาได้เฉพาะโทษจำคุก ไม่มีอำนาจทุเลาการบังคับค่าปรับรายวัน
คู่มือที่เกี่ยวข้องบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
อ้างอิงแบบทั่วไป
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 246 -
อ้างอิงแบบวิชาการ
Criminal Procedure Code (Thailand), s. 246. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-246/ (accessed 12 ตุลาคม 2026). -
อ้างอิงแบบไทย
ป.วิ.อ. มาตรา 246 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-246/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-246/"><p>เมื่อจำเลย สามี ภริยา ญาติของจำเลย พนักงานอัยการ ผู้บัญชาการเรือนจำหรือเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จัดการตามหมายจำคุกร้องขอ หรือเมื่อศาลเห็นสมควร ศาลมีอำนาจสั่งให้ทุเลาการบังคับให้จำคุกไว้ก่อนจนกว่าเหตุอันควรทุเลาจะหมดไป ในกรณีต่อไปนี้ (๑) เมื่อจำเลยวิกลจริต (๒) เมื่อเกรงว่าจำเลยจะถึงอันตรายแก่ชีวิตถ้าต้องจำคุก (๓) ถ้าจำเลยมีครรภ์ (๔) ถ้าจำเลยคลอดบุตรแล้วยังไม่ถึงสามปี และจำเลยต้องเลี้ยงดูบุตรนั้นในระหว่างทุเลาการบังคับอยู่นั้นศาลจะมีคำสั่งให้บุคคลดังกล่าวอยู่ในความควบคุมในสถานที่อันควรนอกจากเรือนจำหรือสถานที่ที่กำหนดไว้ในหมายจำคุกก็ได้ และให้ศาลกำหนดให้เจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จัดการตามหมายนั้นเป็นผู้มีหน้าที่และรับผิดชอบในการดำเนินการตามคำสั่งลักษณะของสถานที่อันควรตามวรรคสองให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง ซึ่งต้องกำหนดวิธีการควบคุมและบำบัดรักษาที่เหมาะสมกับสภาพของจำเลย และมาตรการเพื่อป้องกันการหลบหนีหรือความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นด้วยเมื่อศาลมีคำสั่งตามวรรคหนึ่งแล้ว หากภายหลังจำเลยไม่ปฏิบัติตามวิธีการหรือมาตรการตามวรรคสามหรือพฤติการณ์ได้เปลี่ยนแปลงไป ให้ศาลมีอำนาจเปลี่ยนแปลงคำสั่งหรือให้ดำเนินการตามหมายจำคุกได้ให้หักจำนวนวันที่จำเลยอยู่ในความควบคุมตามมาตรานี้ออกจากระยะเวลาจำคุกตามคำพิพากษา</p><footer>ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 246 <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-criminal-procedure-code/section-246/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา