95: อายุความฟ้องคดีอาญา
ตัวบทกฎหมาย
ในคดีอาญา ถ้ามิได้ฟ้องและได้ตัวผู้กระทำความผิดมายังศาลภายในกำหนดดังต่อไปนี้ นับแต่วันกระทำความผิด เป็นอันขาดอายุความ (๑) ยี่สิบปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษประหารชีวิต จำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกยี่สิบปี (๒) สิบห้าปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าเจ็ดปีแต่ยังไม่ถึงยี่สิบปี (๓) สิบปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าหนึ่งปีถึงเจ็ดปี (๔) ห้าปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าหนึ่งเดือนถึงหนึ่งปี (๕) หนึ่งปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งเดือนลงมา หรือต้องระวางโทษอย่างอื่น ถ้าได้ฟ้องและได้ตัวผู้กระทำความผิดมายังศาลแล้ว ผู้กระทำความผิดหลบหนีหรือวิกลจริต และศาลสั่งงดการพิจารณาไว้จนเกินกำหนดดังกล่าวแล้วนับแต่วันที่หลบหนีหรือวันที่ศาลสั่งงดการพิจารณา ก็ให้ถือว่าเป็นอันขาดอายุความเช่นเดียวกัน
คำแปลภาษาอังกฤษ
In a criminal case, if the prosecution is not brought and the offender not brought before the court within the following periods counted from the date of the commission of the offence, prescription bars the case:
(1) twenty years for an offence punishable by death, imprisonment for life, or imprisonment of twenty years;
(2) fifteen years for an offence punishable by imprisonment of more than seven years but less than twenty years;
(3) ten years for an offence punishable by imprisonment of more than one year up to seven years;
(4) five years for an offence punishable by imprisonment of more than one month up to one year;
(5) one year for an offence punishable by imprisonment of one month or less, or by another punishment.
If the prosecution has been brought and the offender brought before the court, but the offender then absconds or becomes insane and the court orders the proceedings stayed, then when the applicable period above has elapsed counted from the date of absconding or the date of the stay order, the case is likewise barred by prescription.
คำแปลนี้ยังไม่ได้ตรวจสอบโดยสำนักงาน โปรดอ้างอิงตัวบทภาษาไทยเป็นหลัก
หมายเหตุของสำนักงาน
มาตรา ๙๕ เป็นบทอายุความหลักของการฟ้องคดี อยู่ในหมวดอายุความของภาค ๑ กำหนดห้าระดับตามอัตราโทษสูงสุดของความผิด นับแต่วันกระทำความผิด และต้องทั้งฟ้องและได้ตัวผู้กระทำมาศาลภายในกำหนด วรรคสองกล่าวถึงการสะดุดหยุดเมื่อจำเลยที่ถูกนำตัวมาแล้วหลบหนีหรือวิกลจริต โดยเริ่มนับใหม่จากวันหลบหนีหรือวันที่ศาลสั่งงดการพิจารณา มาตรานี้ใช้ร่วมกับมาตรา ๙๖ ที่เพิ่มกำหนดร้องทุกข์สามเดือนสำหรับความผิดอันยอมความได้ ภายใต้บังคับมาตรา ๙๕ และร่วมกับมาตรา ๙๗ ถึง ๑๐๑ เรื่องอายุความกักกัน การล่วงเลยการลงโทษ และมาตรการที่เกี่ยวข้อง การหาระดับที่ถูกต้องขึ้นอยู่กับอัตราโทษสูงสุดตามกฎหมาย มิใช่โทษที่ลงจริง
ความสำคัญในทางปฏิบัติ
อายุความเป็นข้อต่อสู้ที่เข้มแข็งและตรงไปตรงมาที่สุดข้อหนึ่ง หากฟ้องและได้ตัวผู้ต้องหามาศาลหลังพ้นกำหนด คดีย่อมขาดอายุความไม่ว่าเนื้อหาจะเป็นอย่างไร ระยะเวลานับแต่วันกระทำความผิดและวัดจากอัตราโทษสูงสุดตามกฎหมาย การหาระดับที่ถูกต้องจึงเป็นสิ่งแรกที่ต้องตรวจเมื่อคำร้องทุกข์เกี่ยวกับเหตุที่เกิดนานแล้ว สำหรับความผิดอันยอมความได้ ต้องจำกำหนดร้องทุกข์สามเดือนตามมาตรา 96 ซึ่งยังอยู่ภายใต้กรอบเวลานี้ การหลบหนีหลังถูกนำตัวมาศาลอาจทำให้เริ่มนับใหม่
คำตัดสินศาลฎีกาที่ตีความมาตรานี้
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 2140/2568 (2025)
อายุความกำหนดตามอัตราโทษของแต่ละความผิด ความผิดที่มีโทษสูงตามมาตรา 95 (1) และ (2) จึงมีอายุความยี่สิบปีและสิบห้าปีตามลำดับ
ความผิดที่ฟ้องมีอายุความยี่สิบปีและสิบห้าปีตามมาตรา 95 (1) และ (2) เมื่อคณะกรรมการ ป.ป.ช. ไต่สวนและมีความเห็นภายในกำหนดดังกล่าว ศาลจึงเห็นว่าโจทก์ฟ้องภายในอายุความ
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 740/2566 (2023)
กำหนดร้องทุกข์สามเดือนตามมาตรา 96 อยู่ภายใต้บังคับอายุความตามมาตรา 95 คดีที่ฟ้องภายในสิบปีตามมาตรา 95 (3) จึงไม่ขาดอายุความ
แม้โจทก์ฟ้องเกินสามเดือนนับแต่รู้เรื่องความผิดและรู้ตัวผู้กระทำ แต่ฟ้องภายในสิบปีนับแต่วันกระทำความผิดตามมาตรา 95 (3) ศาลเห็นว่าเมื่อมาตรา 96 อยู่ภายใต้บังคับมาตรา 95 คดีจึงไม่ขาดอายุความ
-
คำตัดสินศาลฎีกาที่ 2318/2565 (2022)
ความผิดที่มีโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงสิบปีมีอายุความสิบห้าปีตามมาตรา 95 (2) นับแต่วันกระทำความผิด
ความผิดที่ขอออกหมายจับมีโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงสิบปี จึงมีอายุความสิบห้าปีตามมาตรา 95 (2) เมื่อนับแต่วันกระทำความผิดแล้วพ้นกำหนด ความผิดจึงขาดอายุความ
คำพิพากษาที่คัดสรรและตรวจสอบเลขคดีจากฐานข้อมูลศาลฎีกา คำแปลภาษาอังกฤษโดยสำนักงานเพื่อการศึกษา
มีคำพิพากษาศาลฎีกาอ้างถึงมาตรานี้ 167 คดี (พ.ศ. 2504 ถึง 2568)
ตัวอย่างคำพิพากษาที่อ้างถึง
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2140/2568 (2025)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 1343/2567 (2024)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2659/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2318/2565 (2022)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5231/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 647/2563 (2020)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 5337/2562 (2019)
- คำพิพากษาฎีกาที่ 2107/2561 (2018)
รายการนี้คัดเลือกโดยระบบ โดยให้น้ำหนักกับคำพิพากษาที่ยกมาตรานี้ขึ้นวินิจฉัย มากกว่าคำพิพากษาที่เพียงอ้างถึงตอนพิพากษาลงโทษ ยังไม่ผ่านการตรวจทานโดยสำนักงาน
มักถูกอ้างถึงพร้อมกับ
มาตราที่ปรากฏร่วมกับมาตรานี้บ่อยที่สุดในคำพิพากษาเดียวกัน ตัวเลขคือจำนวนคดี
นับจากฐานข้อมูลคำพิพากษาศาลฎีกาของสำนักงาน จำนวน 83,652 คดี (พ.ศ. 2464 ถึง 2569) จำนวนคดีนับครบถ้วน ส่วนช่วงปีที่แสดงได้ตัดปีที่มีคดีน้อยผิดปกติออก เพื่อให้สะท้อนช่วงเวลาที่มีการอ้างถึงจริง ตัวเลขนี้คำนวณโดยสำนักงานเอง ไม่ใช่สถิติทางการของศาล วิธีการนับและตรวจสอบ
เลย
โจทก์มองข้ามคดีอาญายาวนาน
ตามมาตรา 95 อายุความมีตั้งแต่หนึ่งปีถึงยี่สิบปีตามอัตราของระบบสุริยะสูงสุด นับแต่วันที่ความผิดและต้องทั้งภายในและได้ตัวผู้มีอำนาจมาศาลกำหนดนั้น
อัตราโทษใดใช้กำหนดอายุความ
อัตราโทษสูงสุดที่กฎหมายกำหนดสำหรับความผิดนั้นใช่ดาวเคราะห์ที่ลงจริงเป็นตัวกำหนดว่าอายุความความระดับใดตามมาตรา 95
ผู้จัดการฝ่ายบน ThaiLawOnline
วิธีอ้างอิงมาตรานี้
-
การอ้างอิงแบบทั่วไป
Penal Code, s. 95 (Thailand) -
การอ้างอิงทางวิชาการ
Penal Code (Thailand), s. 95. ThaiLawOnline, https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-95/ (accessed 21 สิงหาคม 2026). -
การอ้างอิงแบบไทย
ป.อ. มาตรา 95 -
ลิงก์ถาวร
https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-95/ -
โค้ดสำหรับฝังในเว็บอื่น
<blockquote cite="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-95/"><p>ในคดีอาญา ถ้ามิได้ฟ้องและได้ตัวผู้กระทำความผิดมายังศาลภายในกำหนดดังต่อไปนี้ นับแต่วันกระทำความผิด เป็นอันขาดอายุความ (๑) ยี่สิบปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษประหารชีวิต จำคุกตลอดชีวิต หรือจำคุกยี่สิบปี (๒) สิบห้าปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าเจ็ดปีแต่ยังไม่ถึงยี่สิบปี (๓) สิบปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าหนึ่งปีถึงเจ็ดปี (๔) ห้าปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกกว่าหนึ่งเดือนถึงหนึ่งปี (๕) หนึ่งปี สำหรับความผิดต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งเดือนลงมา หรือต้องระวางโทษอย่างอื่น ถ้าได้ฟ้องและได้ตัวผู้กระทำความผิดมายังศาลแล้ว ผู้กระทำความผิดหลบหนีหรือวิกลจริต และศาลสั่งงดการพิจารณาไว้จนเกินกำหนดดังกล่าวแล้วนับแต่วันที่หลบหนีหรือวันที่ศาลสั่งงดการพิจารณา ก็ให้ถือว่าเป็นอันขาดอายุความเช่นเดียวกัน</p><footer>Penal Code, s. 95 (Thailand) — <a href="https://www.thailawonline.com/th/thai-penal-code/section-95/">ไทยลอว์ออนไลน์</a></footer></blockquote>
ตัวบทภาษาไทยเป็นฉบับที่ใช้บังคับ คำแปลภาษาอังกฤษเป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการโดย ThaiLawOnline เผยแพร่ให้นำไปใช้ต่อได้โดยอ้างที่มา