รีวิวโดย วิชุฑา อัตตะมัธคอน, LL.M., ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพทนายความ 3149/2556 จาก ThaiLawOnline ซึ่งเป็นบริษัทกฎหมายในประเทศไทยที่ให้บริการด้านกฎหมายแก่ชาวต่างชาติมาตั้งแต่ปี 2006.
ปรับปรุงล่าสุดเมื่อ
การจัดการมรดก (การจัดการมรดก, kan jat kan moradok, ตามความหมายที่แท้จริง การจัดการมรดก; กฎหมายไทยไม่มีคำเฉพาะสำหรับ probate) คือกระบวนการทางศาลที่ศาลไทยแต่งตั้งผู้จัดการมรดก และในการนั้นก็รับรองพินัยกรรมหากมี ประเทศไทยไม่ออก grant of probate ตามความหมายในกฎหมายอังกฤษ สิ่งที่ศาลออกคือคำสั่งแต่งตั้งบุคคลที่ระบุชื่อให้เป็นผู้จัดการมรดก และคำสั่งนั้นคือเอกสารที่ธนาคารทุกแห่ง, สำนักงานที่ดิน และนายทะเบียนหุ้นต้องการ ในทางปฏิบัติ ไม่ว่าผู้ตายจะเป็นคนไทยหรือชาวต่างชาติ และไม่ว่าจะมีพินัยกรรมหรือไม่ก็ตาม ธนาคารและนายทะเบียนหุ้นจะไม่ส่งมอบสิ่งใดเลยหากไม่มีเอกสารดังกล่าว สำนักงานที่ดินเป็นข้อยกเว้นบางส่วน: ตามมาตรา 81 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ทายาทสามารถยื่นคำขอจดทะเบียนรับมรดกที่ดินได้โดยตรง และสำนักงานที่ดินจะจดทะเบียนให้หลังจากประกาศเป็นเวลา 30 วัน หากไม่มีทายาทอื่นคัดค้าน แม้ว่าในกรณีที่มีทายาทเป็นชาวต่างชาติหรือมีเอกสารจากต่างประเทศ สำนักงานที่ดินมักจะขอคำสั่งศาลอยู่ดี.
สารบัญ
กระบวนการพิจารณาของศาลทำงานอย่างไร
ทายาท, ผู้รับพินัยกรรม, ผู้มีส่วนได้เสียหรือ พนักงานอัยการ ยื่นคำร้องตามมาตรา 1713 ของ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์, คำร้องขอให้ศาลออกคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดก (Administrator) โดยมีผลบังคับใช้ในกรณีที่มรดกสูญหายไปนอกประเทศ หรือเป็นของเด็กที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ ซึ่งผู้จัดการมรดกหรือผู้รับมรดกไม่สามารถหรือไม่ยินยอมที่จะจัดการมรดก หรือมีอุปสรรคต่อการจัดการหรือการแบ่งมรดก หรือกรณีที่คำสั่งแต่งตั้งผู้จัดการมรดกในคำรับมรดกไม่สามารถมีผลบังคับใช้ได้ ในศาลที่เขตที่ผู้ตายเคยมีถิ่นที่อยู่สุดท้ายในประเทศไทย หรือในกรณีที่ไม่มีถิ่นที่อยู่สุดท้ายในประเทศไทย หรือในกรณีที่ทรัพย์สินอยู่ ณ ที่ใดแห่งหนึ่ง ในคำร้องขอจะต้องระบุถึงการเสียชีวิต ประวัติครอบครัว ทรัพย์สิน และผู้จัดการมรดกที่เสนอชื่อ และแนบคำรับมรดกหากมีอยู่ ค่าธรรมเนียมการยื่นคำร้องขอคือ 200 บาท โดยรวมค่าใช้จ่ายในการประกาศเล็กน้อย.
คำร้องที่ไม่มีผู้คัดค้านมักได้นัดไต่สวนภายใน 2 ถึง 3 เดือนหลังยื่นคำร้อง และได้คำสั่งภายใน 3 ถึง 6 เดือน การอุทธรณ์ต้องยื่นภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอ่านคำสั่ง (มาตรา 229 แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง) หลังจากนั้นศาลจะออกหนังสือรับรองว่าคำสั่งถึงที่สุด ซึ่งธนาคารส่วนใหญ่ยืนยันว่าต้องมี จากนั้นผู้จัดการมรดกจะโอนทรัพย์สินทีละรายการ ซึ่งใช้เวลาอีก 2 ถึง 6 เดือน ศาลจะพิจารณาพินัยกรรมเมื่อวินิจฉัยว่าจะแต่งตั้งผู้ใด ดังนั้นพินัยกรรมที่มีพยานบกพร่อง หรือมีผู้รับประโยชน์ลงลายมือชื่อเป็นพยาน มักจะถูกคัดค้านในขั้นตอนนี้.
สิ่งที่ครอบครัวชาวต่างชาติต้องเตรียมมา
คำร้องต้องมีมรณบัตร พินัยกรรมฉบับจริงหรือสำเนาที่รับรองแล้ว หลักฐานความสัมพันธ์ระหว่างผู้ร้องกับผู้ตาย (ทะเบียนสมรสหรือสูติบัตร) ทะเบียนบ้านและเอกสารแสดงตน และหลักฐานของทรัพย์สินแต่ละรายการ: โฉนดที่ดิน สมุดบัญชีธนาคาร ใบหุ้น ใบทะเบียนรถ เอกสารที่ออกในต่างประเทศต้องผ่านการรับรองเอกสารและแปลเป็นภาษาไทยโดยผู้แปลที่ได้รับการรับรอง ผู้ที่จะเป็นผู้จัดการมรดกต้องมาศาลในวันไต่สวนด้วยตนเองไม่ว่าจะมีสัญชาติใด ส่วน หนังสือมอบอำนาจ สามารถจัดการเอกสารต่างๆ ที่ต้องทำในภายหลังได้.
ความผิดพลาดที่พบบ่อยคือการคิดว่าคำสั่งศาลจากประเทศของตนก็ใช้ได้ grant of probate ของสหราชอาณาจักรหรือ letters testamentary ของสหรัฐอเมริกาไม่มีผลบังคับในประเทศไทย ผู้จัดการมรดกที่ระบุชื่อไว้ต้องได้รับการแต่งตั้งโดยศาลไทย พินัยกรรมต่างประเทศจะได้รับการยอมรับในด้านแบบหากเป็นไปตามกฎหมายสัญชาติของผู้ทำพินัยกรรมหรือกฎหมายของสถานที่ที่ลงนาม แต่การสืบมรดกที่ดินและห้องชุดในประเทศไทยเป็นไปตามกฎหมายไทยไม่ว่าพินัยกรรมจะระบุไว้อย่างไร จนกว่าการเข้าเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการรับรองเอกสาร (Apostille Convention) ของประเทศไทยจะมีผลในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2027 เอกสารต่างประเทศต้องผ่านขั้นตอนครบทั้งหมด: การรับรองในประเทศต้นทาง สถานทูตไทย การแปล และกระทรวงการต่างประเทศ.
พินัยกรรมไทย ไม่มีพินัยกรรม หรือพินัยกรรมต่างประเทศ
| สถานการณ์ | ระยะเวลาโดยทั่วไปจนได้คำสั่งศาลที่ใช้ได้ | ขั้นตอนเพิ่มเติมหลัก |
|---|---|---|
| พินัยกรรมไทยที่สมบูรณ์ซึ่งตั้งผู้จัดการมรดก | 3 ถึง 6 เดือน | ไม่มีอะไรนอกเหนือจากคำร้องขอตามมาตรฐาน |
| ไม่มีพินัยกรรม มีเฉพาะทรัพย์สินในประเทศไทย | โดยปกติประมาณ 8 ถึง 16 เดือน | หลักฐานแผนผังเครือญาติ; ความตกลงระหว่างทายาทโดยธรรมว่าใครจะเป็นผู้ยื่นคำร้อง |
| มีเฉพาะพินัยกรรมต่างประเทศ | 12 ถึง 24 เดือน หรือมากกว่านั้น | การรับรองเอกสาร การแปลที่ได้รับการรับรอง และหลักฐานกฎหมายต่างประเทศเรื่องแบบของพินัยกรรม |
ตัวเลขเหล่านี้มาจากประสบการณ์ของ ThaiLawOnline กับมรดกทั่วไป และจะยืดออกไปเมื่อทายาทไม่ลงรอยกันหรือไม่สามารถติดตามทายาทที่อยู่ต่างประเทศได้ วิธีที่ได้ผลที่สุดในการย่นระยะเวลาการขอตั้งผู้จัดการมรดกในประเทศไทยคือการมีพินัยกรรมสองภาษา ได้แก่ พินัยกรรมไทย สำหรับทรัพย์สินในประเทศไทย ซึ่งระบุชื่อผู้จัดการมรดกที่ยินดีรับหน้าที่ ศาลจึงไม่มีอะไรต้องแปล และไม่ต้องเลือกระหว่างผู้ใด.
มีการตรวจสอบล่าสุดเมื่อวันที่ 27 กันยายน 2026. มาตรา 1711, 1712 และ 1713 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 81 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน และมาตรา 37, 40 และ 41 แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการขัดกันแห่งกฎหมาย พ.ศ. 2481 ได้รับการอ่านจากตัวบทภาษาไทย ส่วนกรอบเวลาและค่าธรรมเนียมศาลระบุตามประสบการณ์การปฏิบัติงานของเรา และไม่ได้ตรวจสอบซ้ำกับตารางค่าธรรมเนียม.
คำถามที่พบบ่อย
หากมีพินัยกรรม ยังต้องยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกในประเทศไทยหรือไม่
ในทางปฏิบัติ ใช่ ประมวลกฎหมายถือว่าผู้จัดการมรดกที่ระบุไว้ในพินัยกรรมเป็นผู้จัดการมรดก (มาตรา 1711 และ 1712) แต่ธนาคารและนายทะเบียนหุ้นจะดำเนินการตามคำสั่งศาลไทยตามมาตรา 1713 และหนังสือรับรองว่าไม่มีการยื่นอุทธรณ์เท่านั้น ดังนั้นบุคคลที่ระบุชื่อจึงมักยื่นคำร้องขอคำสั่งดังกล่าว สำหรับที่ดิน ทายาทสามารถยื่นคำขอต่อสำนักงานที่ดินได้ตามมาตรา 81 แห่งประมวลกฎหมายที่ดิน ซึ่งจะจดทะเบียนรับมรดกหลังจากประกาศ 30 วัน หากไม่มีทายาทอื่นคัดค้าน.
กระบวนการจัดการมรดกในประเทศไทยใช้เวลานานแค่ไหน?
คำร้องที่ไม่มีผู้คัดค้านซึ่งมีพินัยกรรมไทยใช้เวลาประมาณ 3 ถึง 6 เดือนจนถึงคำสั่งศาล บวกอีกประมาณหนึ่งเดือนสำหรับหนังสือรับรองว่าไม่มีการอุทธรณ์ และอีกไม่กี่เดือนเพื่อโอนทรัพย์สิน หากไม่มีพินัยกรรม หรือมีพินัยกรรมต่างประเทศที่ต้องผ่านการรับรองเอกสารและแปล การใช้เวลาหนึ่งปีหรือมากกว่านั้นเป็นเรื่องปกติ.
คำสั่งศาลเรื่องมรดก (grant of probate) ของสหราชอาณาจักรหรือสหรัฐอเมริกาใช้ได้ในประเทศไทยหรือไม่
ไม่ได้ คำสั่งศาลเรื่องมรดกของต่างประเทศไม่มีผลโดยตรงในประเทศไทย พินัยกรรมต่างประเทศสามารถใช้เป็นพยานหลักฐานได้ โดยต้องแปลและผ่านการรับรองเอกสาร แต่ผู้จัดการมรดกต้องได้รับการแต่งตั้งจากศาลไทยก่อนจะดำเนินการใดๆ กับบัญชีธนาคาร ห้องชุด หรือหุ้นของบริษัทในประเทศไทย.
ดูเพิ่มเติม: ผู้จัดการมรดก, กองมรดก, การไม่มีพินัยกรรม, การรับรองเอกสารด้วยระบบแอปอสทิล, และคำแนะนำเกี่ยวกับ การจัดการมรดกและตั้งผู้จัดการมรดกในประเทศไทย และ การจัดการมรดกตามพินัยกรรมต่างประเทศ.
ข่าวสารกฎหมายไทย ฟรีทางอีเมล
อัปเดตข่าวสารเป็นภาษาอังกฤษที่เข้าใจง่ายเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของกฎหมายไทยที่ส่งผลกระทบต่อชาวต่างชาติ: อสังหาริมทรัพย์, วีซ่า, การสมรส, ธุรกิจ และพินัยกรรม จดหมายข่าวสั้นเพียงฉบับเดียวต่อเดือน จากสำนักงานกฎหมายที่ดำเนินงานมาตั้งแต่ปี 2549 ไม่มีการส่งสแปม ยกเลิกรับได้ทุกเมื่อ.