ประโยชน์ใช้สอย (sitthi kep kin): คำจำกัดความ

รีวิวโดย วิชุฑา อัตตะมัธคอน, LL.M., ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพทนายความ 3149/2556 จาก ThaiLawOnline ซึ่งเป็นบริษัทกฎหมายในประเทศไทยที่ให้บริการด้านกฎหมายแก่ชาวต่างชาติมาตั้งแต่ปี 2006.

ปรับปรุงล่าสุดเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2569

คู่มือฉบับสมบูรณ์: สิทธิเก็บกินในประเทศไทย: การจดทะเบียนและค่าใช้จ่าย

ทรัพยสิทธิตามมาตรา 1417-1428 แห่ง ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การให้ผู้มีสิทธิเก็บกินมีสิทธิครอบครอง ใช้ประโยชน์ และรับผลประโยชน์จากทรัพย์สินอสังหาริมทรัพย์ของบุคคลอื่น ซึ่งรวมถึงการเรียกเก็บค่าเช่า (มาตรา 1417) ไม่ว่าจะเป็นเพื่อการใช้สิทธิของผู้มีสิทธิเก็บกินตลอดชีวิตหรือเพื่อระยะเวลาที่กำหนด ระยะเวลาดังกล่าวไม่เกินสามสิบปี แต่สามารถต่ออายุได้ (มาตรา 1418 โดยใช้บังคับกับมาตรา 1403 วรรค 3) และทุกสิทธิในการเก็บกิน ไม่ว่าจะเพื่อการใช้สิทธิตลอดชีวิตหรือเพื่อระยะเวลาที่กำหนด จะสิ้นสุดลงเมื่อผู้มีสิทธิเสียชีวิต (มาตรา 1418) นิติบุคคล, ซึ่งไม่มีอายุขัย จึงถือสิทธิเก็บกินได้เฉพาะแบบมีกำหนดระยะเวลาไม่เกินสามสิบปีเท่านั้น สิทธิเก็บกินจดทะเบียนไว้ในเอกสารสิทธิ์ที่ดินที่กรมที่ดิน และเป็นโครงสร้างที่นิยมใช้สำหรับชาวต่างชาติที่สมรสกับคนไทย.

คู่มือฉบับสมบูรณ์: ข้อตกลงสิทธิเก็บกินในประเทศไทย

การเปรียบเทียบระหว่าง usufruct กับ usufruit ในฝรั่งเศสและควีเบก

สิทธิเก็บกิน (หรือที่รู้จักในภาษาไทยว่า) สิทธิเก็บกิน, หรือ สิทธิเก็บกิน) เป็นทรัพยสิทธิ์ตามกฎหมายไทย โดยให้สิทธิแก่บุคคลหนึ่งในการครอบครอง ใช้ และรับดอกผลจากทรัพย์สินที่เป็นของผู้อื่น ในกฎหมายไทย ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (CCC) ครอบคลุมเรื่องนี้ใน มาตรา 1417 ถึง 1428.

โดยธรรมชาติแล้ว สิทธิเก็บกินในทรัพย์สินนั้นเป็นเพียงชั่วคราวและมักเกิดขึ้นจากความสัมพันธ์ในครอบครัว กฎหมายแพ่งแบ่งสิทธิในทรัพย์สินออกเป็นสามส่วนหลักๆ ดังนี้:

สิทธิเก็บกิน (Usufruct) มอบสิทธิเก็บกิน (Usus) และสิทธิในการได้รับผลประโยชน์ (Fructus) ให้แก่ผู้ถือครอง (ผู้รับสิทธิเก็บกิน) ซึ่งทำให้พวกเขาสามารถใช้ประโยชน์จากทรัพย์สินนั้นได้ อย่างไรก็ตาม... ไม่ ให้สิทธิจำหน่ายทรัพย์ (Abusus) ผู้ทรงสิทธิเก็บกินไม่สามารถขายหรือทำลายทรัพย์สินได้

หมายเหตุ: คำเช่น “สิทธิการเช่า”หรือ “กรรมสิทธิ์เด็ดขาด” เป็นคำที่พบบ่อยในระบบกฎหมายอื่น อย่างไรก็ตาม คำเหล่านี้ไม่ใช่คำทางกฎหมายแพ่งของไทยที่ตรงกัน และไม่ควรสับสนกับสิทธิเก็บกิน.

หากคุณคุ้นเคยกับสิทธิเก็บกินแบบฝรั่งเศสหรือควิเบกอยู่แล้ว

สิทธิเก็บกินไม่ใช่สิ่งที่ไทยคิดขึ้นเอง และไม่ใช่เรื่องแปลกใหม่ เป็นสถาบันทางกฎหมายเดียวกับที่นักกฎหมายฝรั่งเศส เบลเยียม สวิส และควิเบก เรียกว่า usufruit, และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์แห่งประเทศไทย (ภาค IV กฎหมายเกี่ยวกับทรัพย์สิน) ก็อ้างอิงจากแหล่งข้อมูลในยุโรปเดียวกัน หากคุณเติบโตมาพร้อมกับคำศัพท์เหล่านี้ คุณจะคุ้นเคยกับคำศัพท์เหล่านี้มากที่สุด ส่วนที่เหลือก็ยังคงใช้ได้อยู่ โดยมีข้อแตกต่างสี่ประการที่ควรทราบก่อนที่จะลงทะเบียนที่นี่.

ระยะเวลา ภายใต้กฎหมายไทย สิทธิเก็บกินมีกำหนดเวลาตลอดชีวิตของผู้ทรงสิทธิเก็บกิน หรือมีกำหนดเวลาแน่นอนได้ไม่เกิน 30 ปี (มาตรา 1418). กฎหมายฝรั่งเศสมีความใกล้เคียงกัน: สิทธิเก็บกินจะสิ้นสุดลงเมื่อผู้มีสิทธิเก็บกินเสียชีวิต (ประมวลกฎหมายแพ่ง มาตรา 617) และมีกำหนดเวลาสูงสุด 30 ปีเมื่อมอบให้กับนิติบุคคล (มาตรา 619) คิวเบกเป็นกรณีที่แตกต่างออกไป โดยอนุญาตให้มีกำหนดระยะเวลาได้สูงสุดถึง 100 ปี (ประมวลกฎหมายแพ่งคิวเบก มาตรา 1123).

และยังคงไม่ตกทอดแก่ทายาทของท่าน ในทั้งสามระบบนี้ก็เป็นเช่นนั้น และมันก็ทำให้ผู้คนประหลาดใจทุกครั้ง ทุกครั้งที่ผลประโยชน์จะหมดลงกับผู้รับผลประโยชน์ หากคุณต้องการให้ลูกหลานของคุณได้รับอิทธิพล คุณควรพิจารณาเรื่องนี้ พื้นที่ผิวรอบๆ บ้าน หรือสัญญา Sap Ing Sith ซึ่งไม่ใช่สัญญาเช่าเพื่อประโยชน์หรือสัญญาเช่าทั่วไป ซึ่งศาลฎีกาถือว่าเป็นการทำสัญญาที่เกี่ยวข้องเฉพาะกับผู้เช่าและสิ้นสุดลงเมื่อผู้เช่าเสียชีวิต (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3254/2545) ดู สิทธิเก็บกินจะเป็นอย่างไรเมื่อผู้ทรงสิทธิเสียชีวิต.

การจดทะเบียนมีบทบาทมากกว่าในประเทศไทย ในประเทศไทย สิทธิเก็บกินจะกลายเป็นทรัพยสิทธิที่ผูกพันกับตัวที่ดินและผู้ซื้อรายต่อๆ ไปทุกคน ก็ต่อเมื่อมีการจดทะเบียนบนโฉนดที่ดินที่สำนักงานที่ดินแล้วเท่านั้น หากไม่จดทะเบียน มันจะมีผลผูกพันเฉพาะบุคคลผู้ลงนามในสัญญาเท่านั้น ไม่ว่าตัวสัญญาจะร่างมาดีแค่ไหนก็ตาม ไม่มีสิ่งใดในสัญญาที่สามารถแทนที่การจดทะเบียนลงใน โฉนด.

โดยทั่วไปเกิดขึ้นได้อย่างไร ในฝรั่งเศส สิทธิเก็บกินมักจะเกิดขึ้นตามกฎหมาย เหนือสิ่งอื่นใดผ่านทางสิทธิเลือกของคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่เหนือมรดก (มาตรา 757) หรือโดยการแบ่งแยกกรรมสิทธิ์ (démembrement de propriété) โดยเจตนาด้วยเหตุผลทางภาษี ในประเทศไทย สิทธินี้เกือบจะเกิดขึ้นจากสัญญาเสมอ และมีเหตุผลเฉพาะเจาะจงคือ ชาวต่างชาติไม่สามารถถือครองที่ดินได้ ดังนั้นสิทธิเก็บกินจึงเป็นวิธีที่พวกเขาใช้เพื่อให้มั่นใจว่าจะได้สิทธิในการอยู่อาศัยและหาประโยชน์จากที่ดินที่ถือครองในนามบุคคลไทย นอกจากนี้กฎหมายไทยยังไม่มีบทบัญญัติใดที่เทียบเท่ากับสิทธิเก็บกินเสมือน (quasi-usufruit) ของฝรั่งเศสเหนือทรัพย์สินที่สิ้นเปลืองได้ (มาตรา 587).

คำที่เกี่ยวข้อง

• ผู้ทรงสิทธิเก็บกิน (ผู้ทรงสิทธิเก็บกิน): ผู้ทรงสิทธิเก็บกิน มีสิทธิใช้ทรัพย์สินและรับดอกผล แต่ต้องรักษาทรัพย์สินให้อยู่ในสภาพเดิมและคืนให้เมื่อสิ้นสุดระยะเวลา.
• อุซุส: สิทธิตามกฎหมายโรมันที่จะ ใช้ ทรัพย์สินโดยไม่ได้เก็บดอกผลของทรัพย์สินนั้น ในกฎหมายไทย สิทธินี้ถูกรวมอยู่ในสิทธิเก็บกินและใน สิทธิอาศัย (ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1402 ถึง 1409).
• ผลไม้สิทธิในการเก็บดอกผลตามธรรมชาติและดอกผลนิตินัย เช่น พืชผล ค่าเช่า ดอกเบี้ย ลูกสัตว์ โดยไม่ทำให้ทรัพย์สินนั้นลดน้อยลง สิทธิใช้สอย (usus) รวมกับสิทธิเก็บดอกผล (fructus) คือสิ่งที่สิทธิเก็บกินมอบให้.
• การล่วงละเมิด: สิทธิในการใช้สิ้นเปลือง เปลี่ยนแปลง ทำลาย หรือโอนทรัพย์สิน นี่คือสิทธิประการเดียวที่สิทธิเก็บกินไม่เคยโอนไป ซึ่งเป็นเหตุที่เจ้าของยังคงเป็นเจ้าของ.
• เจ้าของกรรมสิทธิ์ที่ปราศจากสิทธิใช้สอย (naked owner): เจ้าของกรรมสิทธิ์ซึ่งทรัพย์สินตกอยู่ในภาระติดพันของสิทธิเก็บกิน ยังคงมีอำนาจจำหน่ายจ่ายโอน (abusus) แต่ไม่มีสิทธิใช้สอยในขณะนั้น เมื่อสิทธิเก็บกินสิ้นสุดลง ความเป็นเจ้าของอย่างสมบูรณ์จะกลับมารวมกันโดยอัตโนมัติ.

มีการตรวจสอบล่าสุดเมื่อวันที่ 27 กันยายน 2026. มาตรา 1402, 1403, 1409, 1417, 1418 และ 1428 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ได้รับการอ่านจากตัวบทภาษาไทย.