La mort du conjoint lors de l'appel fonde le mariage avant que le divorce ne soit définitif, mais l'amant continue de payer. สามีตายระหว่างฎีกา การสมรสสิ้นสุดด้วยความตายก่อนคำพิพากษาหย่าถึงที่สุด แต่ชู้ยังต้องใช้ค่าทดแทน
⚖️ Point essentiel ⚖️ ประเด็นสำคัญ
1. A divorce par jugement, il n’entrerait en vigueur qu’après que le jugement aura été rendu définitif (CCC article 1531, paragraphe deux). Si un conjoint décède alors que le motif de divorce est encore en instance, le mariage se conclut par décès en vertu de l’article 1501, les jugements de divorce perdent leur effet, les recours en divorce et en division des biens cessent. biens matrimoniaux Les droits de la femme sont supprimés, et la propriété passe sous le régime de la succession. 2. L’indemnisation accordée par le conjoint en vertu de l’article 1523, paragraphe 1, dépend d’un divorce prononcé en vertu de l’article 1516, paragraphe 1, de sorte que ce droit tombe avec le divorce. 3. L’indemnisation accordée par un tiers en vertu de l’article 1523, paragraphe 2, n’est pas liée au divorce : lorsque le tiers a manifestement fait état de cette relation, le tribunal peut néanmoins fixer cette responsabilité après la dissolution du mariage par décès. 4. L’extension du délai de recours n’est bénéficiaire que de la partie qui en a fait la demande. Les autres dispositions applicables sont : Code de procédure civile, article 229 ; Code de procédure civile, articles 142, 246 et 247 (ancien) ; Loi sur les tribunaux de la jeunesse et de la famille et sur la procédure, B.E. 2553, article 6 ; Décret d’urgence modifiant Code civil et commercial An III 2564.
1. การหย่าโดยคำพิพากษามีผลแต่เวลาที่คำพิพากษาถึงที่สุด (ป.พ.พ. มาตรา 1531 วรรคสอง) หากคู่สมรสฝ่ายหนึ่งถึงแก่ความตายในระหว่างที่เหตุหย่ายังอยู่ในชั้นฎีกา การสมรสย่อมสิ้นสุดลงด้วยความตายตามมาตรา 1501 ก่อน คำพิพากษาของศาลล่างที่ให้หย่าเป็นอันสิ้นผล ฎีกาในเรื่องเหตุหย่าและการแบ่งสินสมรสต้องจำหน่ายคดี และทรัพย์สินต้องว่ากล่าวกันตามกฎหมายว่าด้วยมรดก 2. ค่าทดแทนจากคู่สมรสตามมาตรา 1523 วรรคหนึ่ง ขึ้นอยู่กับการที่ศาลพิพากษาให้หย่าเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) สิทธินั้นจึงสิ้นผลไปพร้อมกับการหย่า 3. ค่าทดแทนจากบุคคลภายนอกตามมาตรา 1523 วรรคสอง ไม่ขึ้นอยู่กับการหย่า เมื่อบุคคลภายนอกแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ฉันชู้สาว โดยอยู่กินฉันสามีภริยากับสามีภายหลังที่สามีไปสู่ขอ ศาลฎีกายังมีอำนาจพิจารณาความรับผิดนั้นได้แม้การสมรสสิ้นสุดลงด้วยความตายแล้ว 4. การขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์ที่ศาลอนุญาตแก่จำเลยร่วมคนหนึ่ง ไม่มีผลถึงจำเลยร่วมอีกคนที่มิได้ขอขยาย (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 229)
Résumé บทสรุปผู้บริหาร
La femme a intenté une action en justice contre son mari (le premier défendeur) et son supérieur au sein de l’hôpital qu’il dirigeait (le second défendeur) le 19 septembre 2014 (2014), pour obtenir le divorce sur le fondement de l’article 1516 (1) du Code de la famille et une indemnisation de 100 000 000 THB de chacun des deux défendeurs. La Cour centrale de la jeunesse et de la famille a statué sur le divorce, ordonnant une indemnisation commune de 1 000 000 THB et la division des biens immobiliers., condominium unités immobilières, recettes de vente et dépôts bancaires. Toutes les parties ont fait appel. Pendant que les appels étaient en cours, le mari est décédé le 11 décembre 2019 (2019). La Cour suprême a statué, d'une part, que le recours du deuxième défendeur auprès de la Cour d'appel était formé en temps inexigu ; par conséquent, le jugement rendu par le tribunal de première instance était définitif. D'autre part, parce que le mari contestait toujours le critère prévu à l'article 1516(1), le jugement de divorce n'avait pas encore été définitif ; le mariage s'est donc terminé par décès en vertu de l'article 1501 avant que le divorce ne puisse produire effet en vertu de l'article 1531, paragraphe deux. Les jugements de divorce ont cessé d'avoir effet, les recours relatifs au critère de divorce et à la division des biens ont été rejetés et la propriété est devenue une question relevant du droit successoral. Le droit de la femme à une indemnisation de la part du mari en vertu de l'article 1523, paragraphe 1, a été supprimé avec le divorce. Par une résolution de sa session plénière, la Cour a statué que la deuxième défenderesse, qui avait vécu ouvertement avec le mari comme sa femme, restait responsable en vertu de l’article 1523, paragraphe deux, et a fixé sa compensation à 500 000 THB.
ภริยาฟ้องสามี (จำเลยที่ 1) และลูกน้องของสามีที่โรงพยาบาล (จำเลยที่ 2) เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2557 ขอหย่าเพราะเหตุตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 (1) ขอแบ่งสินสมรส และเรียกค่าทดแทนจากจำเลยทั้งสองร่วมกัน 100,000,000 บาท ศาลเยาวชนและครอบครัวกลางพิพากษาให้หย่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระค่าทดแทน 1,000,000 บาท และแบ่งสินสมรสซึ่งประกอบด้วยที่ดิน ห้องชุด เงินจากการขายทรัพย์สินและเงินฝากธนาคารจำนวนมาก ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษาแก้ในส่วนการแบ่งสินสมรส คู่ความทุกฝ่ายฎีกา ระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา สามีถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2562 ศาลฎีกาวินิจฉัยประการแรกว่า อุทธรณ์ของจำเลยที่ 2 ยื่นเกินกำหนด คดีสำหรับจำเลยที่ 2 จึงยุติตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ประการที่สอง เมื่อสามียังฎีกาโต้แย้งเหตุหย่าตามมาตรา 1516 (1) คำพิพากษาให้หย่าจึงยังไม่ถึงที่สุด การสมรสจึงสิ้นสุดลงด้วยความตายตามมาตรา 1501 ก่อนที่การหย่าโดยคำพิพากษาจะมีผลตามมาตรา 1531 วรรคสอง คำพิพากษาศาลล่างที่ให้หย่าเป็นอันสิ้นผล ฎีกาในเรื่องเหตุหย่าและการแบ่งสินสมรสให้จำหน่ายคดี และทรัพย์สินต้องว่ากล่าวกันตามกฎหมายว่าด้วยมรดก สิทธิของภริยาที่จะได้รับค่าทดแทนจากสามีตามมาตรา 1523 วรรคหนึ่ง สิ้นผลไปพร้อมกับการหย่า ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่วินิจฉัยว่าจำเลยที่ 2 ซึ่งอยู่กินกับสามีโดยเปิดเผยฉันภริยา ยังต้องรับผิดตามมาตรา 1523 วรรคสอง และกำหนดค่าทดแทน 500,000 บาท
Faits de l’affaire ข้อเท็จจริง
La femme et le mari n'avaient plus vécu ensemble depuis 2542 (1999). Le 19 septembre 2014, elle a intenté une action contre lui et le deuxième défendeur, un employé de son hôpital, alléguant que celui-ci avait fait de la deuxième défenderesse sa femme, l'avait présentée publiquement dans la société et l'avait laissée vivre et dormir avec lui dans le bâtiment de l'hôpital. Elle a demandé le divorce, la division des biens matrimoniaux et une indemnisation de 100 000 000 THB. Le 31 janvier 2017, le tribunal de première instance a accordé le divorce, ordonné aux deux défendeurs de payer conjointement 1 000 000 THB avec intérêts à 7,5 % par an à compter de la date de dépôt de la demande, et ordonna au mari de partager de nombreuses propriétés, 359 250 000 THB en produit de vente et 64 870 208,83 THB en dépôts bancaires. Le délai de recours du deuxième défendeur a été prolongé jusqu'au 31 mars 2017 ; une prolongation ultérieure obtenue par l'avocat du mari n'a pas concerné la deuxième défenderesse. La Cour d'appel des affaires spécialisées a modifié la répartition des biens. Toutes les parties ont fait appel. Le 25 décembre 2019, la femme a informé la Cour suprême que son mari était décédé le 11 décembre 2019 et a demandé que l’affaire soit classée ; la Cour suprême a ordonné une enquête sur la mort.
ภริยากับสามีมิได้อาศัยอยู่ร่วมกันมาตั้งแต่ปี 2542 เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2557 ภริยาฟ้องสามีและจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นลูกน้องที่ทำงานในโรงพยาบาลของสามี โดยบรรยายฟ้องว่าสามีอุปการะเลี้ยงดูยกย่องจำเลยที่ 2 ฉันภริยา ให้เป็นกรรมการในบริษัทที่คู่สมรสจัดตั้งขึ้น ยกย่องออกสังคมอย่างเปิดเผย และนำจำเลยที่ 2 เข้ามาพักอาศัยหลับนอนที่อาคารโรงพยาบาล ภริยาขอหย่า ขอแบ่งสินสมรส และเรียกค่าทดแทน 100,000,000 บาท เมื่อวันที่ 31 มกราคม 2560 ศาลชั้นต้นพิพากษาให้หย่า ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระค่าทดแทน 1,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันฟ้อง และให้สามีแบ่งทรัพย์สินจำนวนมาก เงินจากการขายสินสมรส 359,250,000 บาท และเงินฝากธนาคาร 64,870,208.83 บาท ศาลชั้นต้นอนุญาตให้จำเลยที่ 2 ขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์ถึงวันที่ 31 มีนาคม 2560 เท่านั้น การขยายระยะเวลาครั้งต่อมาที่ทนายความของสามีซึ่งได้รับแต่งตั้งเป็นทนายความของจำเลยที่ 2 ด้วยขอไว้ ไม่มีผลถึงจำเลยที่ 2 ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษพิพากษาแก้ในส่วนการแบ่งสินสมรส คู่ความทุกฝ่ายฎีกา วันที่ 25 ธันวาคม 2562 ภริยายื่นคำร้องต่อศาลฎีกาว่าสามีถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2562 ขอให้จำหน่ายคดี ศาลฎีกาสั่งให้ไต่สวนและส่งมรณบัตร ต่อมาภริยาขอถอนคำร้องดังกล่าวและขอเข้าเป็นคู่ความแทนผู้มรณะ
Motifs déterminants de la décision คำวินิจฉัยของศาล (หลักกฎหมาย)
1. Un divorce par jugement n’entrer en vigueur que lorsque le jugement devient définitif (article 1531, paragraphe deux, du Code de procédure civile). Si un des époux décède alors que le motif du divorce est encore en instance, le mariage se termine par décès en vertu de l’article 1501, premier alinéa, les jugements de divorce cessent d’avoir effet, les recours relatifs au divorce et à la division des biens matrimoniaux sont supprimés et la propriété passe sous la loi de succession. 2. La compensation due par l’un des époux en vertu de l’article 1523, paragraphe premier, dépend d’un divorce ordonné en vertu de l’article 1516, paragraphe 1, de sorte que ce droit survient avec le divorce. 3. La compensation due par un tiers en vertu de l’article 1523, paragraphe deux, n’est pas liée au divorce : lorsque le tiers a ouvertement manifesté cette relation, le tribunal peut néanmoins fixer cette responsabilité après la dissolution du mariage par décès. 4. L’extension du délai de recours n’est bénéfique que pour la partie qui en a sollicité l’octroi. D’autres dispositions applicables : article 229 du Code de procédure civile ; articles 142, 246 et 247 (ancien) du Code de procédure civile ; article 6 de la loi sur les tribunaux et la procédure de la justice pour mineurs et de la famille B.E. 2553 ; décret d’urgence modifiant le Code civil et le Code commercial B.E. 2564.
1. การหย่าโดยคำพิพากษามีผลแต่เวลาที่คำพิพากษาถึงที่สุด (ป.พ.พ. มาตรา 1531 วรรคสอง) หากคู่สมรสฝ่ายหนึ่งถึงแก่ความตายในระหว่างที่เหตุหย่ายังอยู่ในชั้นฎีกา การสมรสย่อมสิ้นสุดลงด้วยความตายตามมาตรา 1501 ก่อน คำพิพากษาของศาลล่างที่ให้หย่าเป็นอันสิ้นผล ฎีกาในเรื่องเหตุหย่าและการแบ่งสินสมรสต้องจำหน่ายคดี และทรัพย์สินต้องว่ากล่าวกันตามกฎหมายว่าด้วยมรดก 2. ค่าทดแทนจากคู่สมรสตามมาตรา 1523 วรรคหนึ่ง ขึ้นอยู่กับการที่ศาลพิพากษาให้หย่าเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) สิทธินั้นจึงสิ้นผลไปพร้อมกับการหย่า 3. ค่าทดแทนจากบุคคลภายนอกตามมาตรา 1523 วรรคสอง ไม่ขึ้นอยู่กับการหย่า เมื่อบุคคลภายนอกแสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ฉันชู้สาว โดยอยู่กินฉันสามีภริยากับสามีภายหลังที่สามีไปสู่ขอ ศาลฎีกายังมีอำนาจพิจารณาความรับผิดนั้นได้แม้การสมรสสิ้นสุดลงด้วยความตายแล้ว 4. การขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์ที่ศาลอนุญาตแก่จำเลยร่วมคนหนึ่ง ไม่มีผลถึงจำเลยร่วมอีกคนที่มิได้ขอขยาย (ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 229)
Analyse juridique การวิเคราะห์ทางกฎหมาย
La division des affaires juvéniles et familiales de la Cour suprême a commencé par examiner une question de l’ordre public soulevée de sa propre initiative aux termes des articles 142, 246 et 247 (ancien) du Code de procédure civile. L’appel du deuxième défendeur avait été déposé après le délai de prescription de 31 mars 2017 (2017) fixé par elle-même ; l’extension supplémentaire accordée à la demande du mari bénéficiait uniquement de lui-même. Son appel était abusif en vertu de l’article 229 du Code de procédure civile et sa cause était définitive en vertu du jugement du tribunal de première instance. Le mari contestait toujours le fond de l’article 1516(1) de la loi sur la protection de la famille, de sorte que le jugement de divorce n’était pas définitif lorsqu’il est décédé le 11 décembre 2019 (2019). Le mariage a donc cessé par décès en vertu de l’article 1501 avant que le jugement de divorce puisse prendre effet, car, en vertu de l’article 1531, paragraphe deux, un tel divorce n’est effectif que à partir du moment où le jugement devient définitif. Les ordonnances de divorce des juridictions inférieures ont cessé d'avoir effet, et les recours en divorce et en partage des biens matrimoniaux, désormais régis par le droit successoral, ont été rejetés. Comme le divorce en vertu de l'article 1516 (1) n'existait plus, le droit de la femme à une indemnisation de la part de son mari en vertu de l'article 1523, paragraphe 1 a également cessé. Pour le deuxième défendeur, le tribunal, par une résolution de sa session plénière, s'est fondé sur les constatations concomitantes selon lesquelles le mari s'était rendu à Chiang Rai pour demander sa main et avait vécu avec elle en tant que mari et femme à l'hôpital, montrant ainsi au public qu'elle était sa femme. Cela constituait une manifestation ouverte d'une relation extraconjugale en vertu de l'article 1523, paragraphe 2, une responsabilité que le tribunal pouvait déterminer malgré la fin du mariage par décès. Bien que les époux n'aient pas vécu ensemble depuis 1999, sa conduite avait contribué à la décision de la femme de porter plainte, et un montant de 500 000 THB a été fixé.
ศาลฎีกาแผนกคดีเยาวชนและครอบครัวเริ่มจากปัญหาที่ยกขึ้นวินิจฉัยเองในฐานะข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 มาตรา 246 และมาตรา 247 (เดิม) ประกอบพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 6 กล่าวคือ อุทธรณ์ของจำเลยที่ 2 ยื่นภายหลังวันที่ 31 มีนาคม 2560 ซึ่งเป็นวันครบกำหนดที่ศาลอนุญาตให้ขยายแก่จำเลยที่ 2 การขยายระยะเวลาครั้งต่อมาที่สามีขอไว้เป็นประโยชน์แก่สามีเท่านั้น ไม่มีผลถึงคู่ความร่วมที่มิได้ขอขยาย อุทธรณ์ของจำเลยที่ 2 จึงไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 229 คำสั่งรับอุทธรณ์และคำวินิจฉัยของศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษในส่วนนี้ไม่ชอบ จำเลยที่ 2 ไม่มีสิทธิฎีกา และคดีสำหรับจำเลยที่ 2 ยุติตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น ในเรื่องความตายของสามี ศาลฎีกาเห็นว่าสามียังฎีกาโต้แย้งว่าตนอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องจำเลยที่ 2 ฉันภริยาอันเป็นเหตุหย่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1516 (1) หรือไม่ คำพิพากษาให้หย่าจึงยังไม่ถึงที่สุด ทางไต่สวนได้ความว่าสามีถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2562 การสมรสจึงสิ้นสุดลงด้วยความตายตามมาตรา 1501 ก่อนที่การหย่าโดยคำพิพากษาจะมีผล เพราะตามมาตรา 1531 วรรคสอง การหย่าโดยคำพิพากษามีผลแต่เวลาที่คำพิพากษาถึงที่สุด คำพิพากษาศาลล่างที่ให้หย่าย่อมสิ้นผล การพิจารณาฎีกาในเรื่องเหตุหย่าและการแบ่งสินสมรสไม่เป็นประโยชน์แก่คดี และเป็นเรื่องที่ต้องว่ากล่าวกันตามกฎหมายว่าด้วยมรดก จึงให้จำหน่ายคดีตามฎีกาของภริยาและสามี เมื่อการหย่าเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) สิ้นผลไป สิทธิของภริยาที่จะได้รับค่าทดแทนจากสามีตามมาตรา 1523 วรรคหนึ่ง ย่อมสิ้นผลไปด้วย สำหรับจำเลยที่ 2 ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่อาศัยคำฟ้องและข้อเท็จจริงที่ศาลล่างทั้งสองฟังต้องกันว่า สามีไปสู่ขอจำเลยที่ 2 ที่จังหวัดเชียงรายและอยู่กินหลับนอนฉันสามีภริยากับจำเลยที่ 2 ที่โรงพยาบาล แสดงออกต่อบุคคลทั่วไปว่าจำเลยที่ 2 เป็นภริยา เท่ากับจำเลยที่ 2 แสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ในทำนองชู้สาว ภริยาจึงมีสิทธิเรียกค่าทดแทนตามมาตรา 1523 วรรคสอง และศาลฎีกามีอำนาจพิจารณาความรับผิดนี้ได้แม้การสมรสสิ้นสุดลงด้วยความตาย แม้คู่สมรสมิได้อาศัยอยู่ร่วมกันมาตั้งแต่ปี 2542 แต่พฤติการณ์ของจำเลยที่ 2 มีส่วนถึงขนาดทำให้ภริยาฟ้องหย่า จึงกำหนดค่าทดแทน 500,000 บาท โดยปรับอัตราดอกเบี้ยตั้งแต่วันที่ 11 เมษายน 2564 ตามพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พ.ศ. 2564
Texte de la décision judiciaire ข้อความคำพิพากษาภาษาไทย
Texte de la décision conservé dans la base.
Source à l’appui : Adresse de la source non renseignée
ข้อความคำพิพากษาที่บันทึกไว้ในฐานข้อมูลนี้
เอกสารอ้างอิงประกอบ: ยังไม่ได้บันทึก URL ของแหล่งที่มา
ส่วนความรับผิดของจำเลยทั้งสองตามคำพิพากษาศาลล่างทั้งสองที่จะต้องร่วมกันชำระค่าทดแทนแก่โจทก์นั้น เมื่อคำพิพากษาของศาลล่างทั้งสองที่ให้โจทก์และจำเลยที่ 1 หย่ากันเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) สิ้นผลไปแล้วเช่นนี้ สิทธิของโจทก์ที่จะได้รับค่าทดแทนจากจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นสามี ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1523 วรรคหนึ่ง ย่อมเป็นอันสิ้นผลไปด้วย สำหรับความรับผิดในค่าทดแทนของจำเลยที่ 2 นั้น ตามคำฟ้องของโจทก์บรรยายว่า จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง โดยจำเลยที่ 1 เป็นชู้ และมีชู้ และร่วมประเวณี กับอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นลูกน้องที่ทำงานที่โรงพยาบาลในฐานะภริยา และให้เป็นกรรมการในบริษัทที่โจทก์และจำเลยที่ 1 จัดตั้งขึ้น รวมทั้งยกย่องจำเลยที่ 2 ออกสังคมอย่างเปิดเผย โดยจำเลยที่ 2 ทราบว่าจำเลยที่ 1 กับโจทก์เป็นสามีภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย แต่ยังเป็นชู้มีความสัมพันธ์กับจำเลยที่ 1 โดยตั้งใจทำผิดต่อกฎหมายและศีลธรรมกับโจทก์ด้วย จำเลยที่ 1 นำจำเลยที่ 2 เข้ามาพักอาศัยหลับนอนกันที่อาคารโรงพยาบาล เมื่อศาลฟังว่าจำเลยที่ 1 ไปสู่ขอจำเลยที่ 2 และจำเลยที่ 1 อยู่กินหลับนอนฉันสามีภริยากับจำเลยที่ 2 แสดงออกต่อบุคคลทั่วไปว่าจำเลยที่ 2 เป็นภริยาจำเลยที่ 1 เท่ากับจำเลยที่ 2 แสดงตนโดยเปิดเผยเพื่อแสดงว่าตนมีความสัมพันธ์กับจำเลยที่ 1 ในทำนองชู้สาวแล้วด้วย โจทก์จึงมีสิทธิเรียกค่าทดแทนจากจำเลยที่ 2 ได้ ตาม ป.พ.พ. มาตรา 1523 วรรคสอง แม้การสมรสระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จะสิ้นสุดลงด้วยความตายของจำเลยที่ 1 ก็ตาม ศาลฎีกาย่อมมีอำนาจพิจารณาถึงความรับผิดในค่าทดแทนของจำเลยที่ 2 ได้ และแม้โจทก์กับจำเลยที่ 1 จะมิได้อาศัยอยู่ร่วมกัน แต่เมื่อพิเคราะห์พฤติการณ์ของจำเลยที่ 2 มีส่วนถึงขนาดที่ทำให้โจทก์ฟ้องหย่าขาดจากจำเลยที่ 1 จึงสมควรกำหนดค่าทดแทนให้โจทก์มีสิทธิได้รับจากจำเลยที่ 2 เป็นเงิน 500,000 บาท
โจทก์ฟ้องและแก้ไขคำฟ้องขอให้พิพากษาให้โจทก์กับจำเลยที่ 1 หย่าขาดจากกัน โดยให้จำเลยที่ 1 จดทะเบียนหย่ากับโจทก์ หากจำเลยที่ 1 ไม่ปฏิบัติขอให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนา ให้บังคับจำเลยที่ 1 แบ่งสินสมรสแก่โจทก์ 3,000,000,000 บาท หากไม่สามารถตกลงกันได้หรือแบ่งกันไม่ได้ให้นำสินสมรสดังกล่าวออกขายทอดตลาดเพื่อนำเงินมาแบ่งให้แก่โจทก์ และให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระค่าทดแทนให้แก่โจทก์ 100,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันฟ้องเป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จสิ้น
จำเลยที่ 1 ให้การขอให้ยกฟ้อง
จำเลยที่ 2 ให้การขอให้ยกฟ้อง
ศาลชั้นต้นพิพากษาให้โจทก์กับจำเลยที่ 1 หย่าขาดจากกัน โดยให้โจทก์กับจำเลยที่ 1 ไปจดทะเบียนหย่า หากจำเลยที่ 1 ไม่ไปให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนา ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันชำระค่าทดแทนแก่โจทก์ 1,000,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันฟ้อง (ฟ้องวันที่ 19 กันยายน 2557) จนกว่าจะชำระเสร็จ ให้จำเลยที่ 1 แบ่งทรัพย์สินที่เป็นสินสมรสให้แก่โจทก์กึ่งหนึ่ง ได้แก่ ตามคำฟ้องข้อ 3.1 ห้องชุดเลขที่ 77/19 กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ 41.70 ตารางเมตร ตามคำฟ้องข้อ 3.4 ห้องชุดเลขที่ 63/14 กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ 25 ตารางเมตร ตามคำฟ้องข้อ 3.14 ที่ดินโฉนดเลขที่ 18952 จังหวัดนนทบุรี เนื้อที่ 3 งาน 18 ตารางวา ตามคำฟ้องข้อ 3.16 ที่ดินโฉนดเลขที่ 4042 จังหวัดนนทบุรี เนื้อที่ 24 ไร่ 39 ตารางวา ตามคำฟ้องข้อ 3.18 ที่ดินโฉนดเลขที่ 8472 กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ 20 ไร่ 26 ตารางวา ตามคำฟ้องข้อ 3.19 ที่ดินโฉนดเลขที่ 42829 กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ 1 ไร่ 2 งาน 28 ตารางวา ตามคำฟ้องข้อ 3.22 ที่ดินโฉนดเลขที่ 5539 กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ 5 ไร่ 1 งาน 28 ตารางวา ตามคำฟ้องข้อ 3.23 ที่ดินโฉนดเลขที่ 43 กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ 9 ไร่ 86 ตารางวา (ที่ถูก 8 ไร่ 3 งาน 68.7 ตารางวา) ตามคำฟ้องข้อ 3.24 ที่ดินโฉนดเลขที่ 6314 กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ 13 ไร่ 1 งาน 14 ตารางวา ตามคำฟ้องข้อ 3.53 ที่ดินโฉนดเลขที่ 37143 จังหวัดเชียงใหม่ เนื้อที่ 35 ตารางวา ตามคำฟ้องข้อ 3.86 ที่ดินโฉนดเลขที่ 26169 จังหวัดเพชรบุรี ตามคำฟ้องข้อ 3.130 ที่ดินโฉนดเลขที่ 15415 จังหวัดเพชรบุรี เนื้อที่ 2 งาน 4 ตารางวา ตามคำฟ้องข้อ 3.131 ที่ดินโฉนดเลขที่ 15412 จังหวัดเพชรบุรี เนื้อที่ 1 งาน 4 ตารางวา ตามคำฟ้องข้อ 3.133 ที่ดินโฉนดเลขที่ 5187 กรุงเทพมหานคร เนื้อที่ 4 ไร่ 1 งาน 4 ตารางวา ตามคำฟ้องข้อ 3.136 ที่ดินโฉนดเลขที่ 3896 จังหวัดสมุทรปราการ เนื้อที่ 60 ไร่ ตามคำฟ้องข้อ 3.138 ที่ดินโฉนดเลขที่ 16551 จังหวัดเพชรบุรี เนื้อที่ 1 ไร่ 79 ตารางวา ตามคำฟ้องข้อ 3.141 ที่ดินโฉนดเลขที่ 71480 จังหวัดนนทบุรี เนื้อที่ 8 ไร่ 2 งาน 42.5/7 ตารางวา และตามคำฟ้องข้อ 3.143 ห้องชุดเลขที่ 441/15 จังหวัดชลบุรี หากไม่สามารถแบ่งกันได้ ให้นำทรัพย์สินอันเป็นสินสมรสออกขายทอดตลาด เพื่อนำเงินแบ่งให้โจทก์กึ่งหนึ่ง ให้จำเลยที่ 1 แบ่งเงินในส่วนของห้องชุดและที่ดินอันเป็นสินสมรสที่จำเลยที่ 1 ได้ขายไปแล้วแก่โจทก์กึ่งหนึ่ง ตามคำฟ้องข้อ 3.5 ห้องชุดเลขที่ 301 จังหวัดเชียงใหม่ เป็นเงิน 1,500,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.6 ห้องชุดเลขที่ 302 จังหวัดเชียงใหม่ เป็นเงิน 1,500,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.17 ที่ดินโฉนดเลขที่ 42828 กรุงเทพมหานคร เป็นเงิน 3,500,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.18 ที่ดินโฉนดเลขที่ 8472 กรุงเทพมหานคร เป็นเงิน 80,000,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.19 ที่ดินโฉนดเลขที่ 42829 กรุงเทพมหานคร เป็นเงิน 6,000,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.20 ที่ดินโฉนดเลขที่ 42830 กรุงเทพมหานคร เป็นเงิน 18,000,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.21 ที่ดินโฉนดเลขที่ 42831 กรุงเทพมหานคร เป็นเงิน 18,000,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.25 ที่ดินโฉนดเลขที่ 33654 กรุงเทพมหานคร เป็นเงิน 1,500,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.26 ที่ดินโฉนดเลขที่ 7136 กรุงเทพมหานคร เป็นเงิน 100,000,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.27 ที่ดินโฉนดเลขที่ 7135 กรุงเทพมหานคร เป็นเงิน 100,000,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.54 ที่ดินโฉนดเลขที่ 48923 จังหวัดเชียงใหม่ เป็นเงิน 4,500,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.55 ที่ดินโฉนดเลขที่ 9443 จังหวัดเชียงใหม่ เป็นเงิน 25,000,000 บาท ตามคำฟ้องข้อ 3.129 ที่ดินโฉนดเลขที่ 8855 จังหวัดเพชรบุรี เป็นเงิน 250,000 บาท รวมเป็นเงิน 359,250,000 บาท ให้จำเลยที่ 1 แบ่งเงินในบัญชีเงินฝากธนาคารแก่โจทก์กึ่งหนึ่ง เป็นเงิน 64,870,208.83 บาท รวมเป็นเงินทั้งสิ้น 424,120,208.83 บาท ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมแทนโจทก์ โดยกำหนดค่าทนายความ 100,000 บาท คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก
โจทก์และจำเลยทั้งสองอุทธรณ์
ศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษแผนกคดีเยาวชนและครอบครัวพิพากษาแก้เป็นว่า ให้ยกคำขอของโจทก์ที่ขอให้ถือเอาคำพิพากษาแทนการแสดงเจตนาของจำเลยที่ 1 ในการจดทะเบียนหย่า ให้จำเลยที่ 1 แบ่งสินสมรสตามส่วนที่จำเลยที่ 1 ถือกรรมสิทธิ์แก่โจทก์กึ่งหนึ่ง คือ ตามคำฟ้องข้อ 3.8 และข้อ 3.9 ห้องชุดเลขที่ 160/854 และ 160/855 กรุงเทพมหานคร ข้อ 3.10 ห้องชุดเลขที่ 120/43 และ 120/42 กรุงเทพมหานคร ข้อ 3.12 ที่ดินโฉนดเลขที่ 7053 กรุงเทพมหานคร ในส่วนที่จำเลยที่ 1 ถือกรรมสิทธิ์ 2,000 ส่วน ใน 4,154 ส่วน ข้อ 3.56 ถึง 3.63 ที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส. 3 ก.) เลขที่ 366 ถึง 368, 375 ถึง 377, 396 และ 397 (โฉนดที่ดินเลขที่ 55668, 55667, 56465, 64403, 56511, 64402, 64401 และ 62171) จังหวัดเชียงใหม่ ข้อ 3.64 ถึง 3.69 และ 3.76 ที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส. 3 ก.) เลขที่ 398 ถึง 403 และ 439 จังหวัดเชียงใหม่ ข้อ 3.70 ถึง 3.75, 3.77 ถึง 3.80, 3.81, 3.82, 3.84 และ 3.85 ที่ดินตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (น.ส. 3 ก.) เลขที่ 433 ถึง 438, 441 ถึง 444, 496, 755, 734 และ 334 (โฉนดที่ดินเลขที่ 55675, 55674, 5569, 56512, 62173, 62172, 64404, 64405, 62714, 64406, 55677, 56491, 56510 และ 55691) จังหวัดเชียงใหม่ ข้อ 3.137 และ 3.139 ที่ดินโฉนดเลขที่ 1392 และ 16235 จังหวัดเพชรบุรี ข้อ 3.142 ห้องชุดเลขที่ 63/399 จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ข้อ 3.144 และ 3.145 ห้องชุดเลขที่ 270/102 และ 272/84 กรุงเทพมหานคร ข้อ 3.164 ที่ดินโฉนดเลขที่ 26170 จังหวัดเพชรบุรี ข้อ 3.165 ถึง 3.170 ที่ดินโฉนดเลขที่ 26585, 26584, 22962, 29098, 29321 และ 21891 จังหวัดเพชรบุรี โดยให้โจทก์กับจำเลยที่ 1 ตกลงแบ่งกันเองก่อน หากตกลงกันไม่ได้ให้ประมูลขายระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 หากไม่สามารถประมูลขายระหว่างกันเองได้ ให้นำออกขายทอดตลาดแล้วแบ่งเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดให้แก่โจทก์กึ่งหนึ่ง ให้จำเลยที่ 1 แบ่งเงินในบัญชีเงินฝากตามคำฟ้องข้อ 3.175 แก่โจทก์ 46,418,524.94 บาท กับให้จำเลยที่ 1 ชำระเงินที่ได้จากการขายสินสมรสให้แก่โจทก์ 177,019,000 บาท ให้จำเลยทั้งสองร่วมกันใช้ค่าฤชาธรรมเนียมในศาลชั้นต้นและชั้นอุทธรณ์แทนโจทก์โดยค่าขึ้นศาลให้จำเลยที่ 1 กับจำเลยที่ 2 ใช้แทนเฉพาะส่วนทุนทรัพย์ที่โจทก์ชนะคดีจำเลยที่ 1 และชนะคดีจำเลยที่ 2 โดยกำหนดค่าทนายความในชั้นอุทธรณ์สำหรับจำเลยที่ 1 เป็นเงิน 50,000 บาท จำเลยที่ 2 เป็นเงิน 20,000 บาท นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น
โจทก์และจำเลยทั้งสองฎีกา
ระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา โจทก์ยื่นคำร้องลงวันที่ 25 ธันวาคม 2562 ว่า จำเลยที่ 1 ถึงแก่ความตาย เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2562 ทำให้การสมรสระหว่างโจทก์และจำเลยที่ 1 สิ้นสุดลงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1501 กรณีไม่มีเหตุจะวินิจฉัยปัญหาตามฟ้องของโจทก์กับจำเลยทั้งสองต่อไป ขอให้จำหน่ายคดีโจทก์ออกจากสารบบความ ศาลฎีกามีคำสั่งตามรายงานกระบวนพิจารณาของศาลฎีกา ลงวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2563 และวันที่ 2 ตุลาคม 2563 ให้ศาลชั้นต้นทำการไต่สวนว่า จำเลยที่ 1 ถึงแก่ความตายจริงหรือไม่ และให้ดำเนินการให้โจทก์ส่งมรณบัตรจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นเอกสารราชการเพื่อประกอบการพิจารณา
ศาลฎีกาแผนกคดีเยาวชนและครอบครัววินิจฉัยว่า ข้อเท็จจริงปรากฏตามท้องสำนวนว่า ศาลชั้นต้นมีคำพิพากษาเมื่อวันที่ 31 มกราคม 2560 ทนายจำเลยที่ 2 ยื่นคำร้องขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์ เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2560 ศาลชั้นต้นอนุญาตให้ขยายระยะเวลาไปจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2560 หลังจากนั้นไม่ปรากฏว่าจำเลยที่ 2 ได้ขอขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์อีก จนกระทั่งเมื่อวันที่ 10 เมษายน 2560 จำเลยที่ 2 ขอถอนทนายความคนเดิมและตั้งแต่งนายชัยยันต์ เป็นทนายความคนใหม่ให้มีอำนาจใช้สิทธิในการอุทธรณ์หรือฎีกา แม้นายชัยยันต์ซึ่งเป็นทนายความจำเลยทั้งสองได้ยื่นคำร้องขอขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์ครั้งที่ 3 เมื่อวันที่ 27 เมษายน 2560 และศาลชั้นต้นอนุญาตให้ขยายระยะเวลาไปจนถึงวันที่ 15 พฤษภาคม 2560 และทนายจำเลยทั้งสองยื่นอุทธรณ์ในวันสุดท้ายที่ครบกำหนดระยะเวลาตามที่ได้รับอนุญาตให้ขยายระยะเวลาก็ตาม ก็ไม่ทำให้อุทธรณ์ในส่วนของจำเลยที่ 2 ซึ่งศาลชั้นต้นมีคำสั่งอนุญาตให้ขยายจนถึงวันที่ 31 มีนาคม 2560 ดังกล่าวเป็นอุทธรณ์ที่ได้ยื่นภายในกำหนดระยะเวลาตามกฎหมาย ทั้งกระบวนพิจารณาที่จำเลยที่ 1 ขอขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์ครั้งที่ 2 และศาลชั้นต้นอนุญาตให้ขยายนั้นเป็นประโยชน์แก่จำเลยที่ 1 เท่านั้น ไม่มีผลถึงจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นคู่ความร่วมที่มิได้ขอขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์ด้วย อุทธรณ์ในส่วนของจำเลยที่ 2 จึงไม่ชอบด้วยประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 229 ประกอบด้วยพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 6 คำสั่งศาลชั้นต้นที่รับอุทธรณ์ในส่วนของจำเลยที่ 2 และศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษวินิจฉัยมานั้นเป็นการไม่ชอบ และมีผลให้จำเลยที่ 2 ไม่มีสิทธิฎีกา ปัญหานี้เป็นข้อกฎหมายอันเกี่ยวด้วยความสงบเรียบร้อยของประชาชน แม้ไม่มีคู่ความฝ่ายใดยกขึ้นอ้าง ศาลฎีกามีอำนาจยกขึ้นวินิจฉัยได้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 142 และมาตรา 246, 247 (เดิม) ประกอบพระราชบัญญัติศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัว พ.ศ. 2553 มาตรา 6 คดีสำหรับจำเลยที่ 2 จึงเป็นอันยุติไปตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น
พิเคราะห์แล้ว คดีนี้จำเลยที่ 1 ฎีกาขอให้ศาลฎีกาพิพากษากลับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษโดยยกฟ้องโจทก์ ส่วนโจทก์ฎีกาเห็นพ้องด้วยกับคำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษในเหตุหย่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 (1) และขอให้ศาลฎีกาพิพากษาแก้คำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษให้แบ่งทรัพย์สินอันเป็นสินสมรสแก่โจทก์เพิ่มเติม คดีมีประเด็นตามฎีกาของจำเลยที่ 1 ที่คัดค้านคำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษว่า จำเลยที่ 1 อุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องจำเลยที่ 2 ฉันภริยา อันเป็นเหตุฟ้องหย่าตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 (1) หรือไม่ คำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษที่ให้โจทก์และจำเลยที่ 1 หย่ากันเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) จึงยังไม่ถึงที่สุด และตามทางไต่สวนการตายของจำเลยที่ 1 ได้ความตามคำเบิกความของโจทก์และพันตำรวจตรีณัฐพงศ์ สถาบันนิติเวชโรงพยาบาล ต. ซึ่งเป็นผู้ดำเนินการผ่าศพจำเลยที่ 1 ประกอบกับแบบรับรองรายการคนตาย (มรณบัตร) จำเลยที่ 1 โดยจำเลยทั้งสองไม่ติดใจสืบพยาน น่าเชื่อว่าจำเลยที่ 1 ถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2562 แล้วจริง และมีผลให้การสมรสระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 ได้สิ้นสุดลงด้วยความตาย ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1501 แล้วก่อนการหย่าโดยคำพิพากษาคดีนี้จะมีผลแต่เวลาที่คำพิพากษาถึงที่สุดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1531 วรรคสอง คำพิพากษาของศาลล่างทั้งสองที่ให้โจทก์และจำเลยที่ 1 หย่าขาดจากกันย่อมเป็นอันสิ้นผลไป การพิจารณาฎีกาของจำเลยที่ 1 และฎีกาของโจทก์ในเหตุหย่าและการแบ่งสินสมรสเมื่อหย่าจึงไม่เป็นประโยชน์แก่คดีที่ศาลฎีกาจะพิจารณาต่อไป ให้จำหน่ายคดีตามฎีกาของโจทก์และจำเลยที่ 1 ออกจากสารบบความของศาลฎีกา ทั้งเป็นเรื่องที่จะต้องว่ากล่าวกันตามกฎหมายว่าด้วยมรดก ส่วนความรับผิดของจำเลยทั้งสองตามคำพิพากษาศาลล่างทั้งสองที่จะต้องร่วมกันชำระค่าทดแทนแก่โจทก์นั้น เมื่อคำพิพากษาของศาลล่างทั้งสองที่ให้โจทก์และจำเลยที่ 1 หย่ากันเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) สิ้นผลไปแล้วเช่นนี้ สิทธิของโจทก์ที่จะได้รับค่าทดแทนจากจำเลยที่ 1 ซึ่งเป็นสามี ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 วรรคหนึ่ง ย่อมเป็นอันสิ้นผลไปด้วย ส่วนความรับผิดในค่าทดแทนของจำเลยที่ 2 นั้น ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่ เห็นว่า ตามคำฟ้องของโจทก์บรรยายว่า จำเลยที่ 1 และที่ 2 ร่วมกันประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง โดยจำเลยที่ 1 เป็นชู้ และมีชู้ และร่วมประเวณี กับอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องจำเลยที่ 2 ซึ่งเป็นลูกน้องที่ทำงานที่โรงพยาบาลในฐานะภริยา และให้เป็นกรรมการในบริษัทที่โจทก์และจำเลยที่ 1 จัดตั้งขึ้น รวมทั้งยกย่องจำเลยที่ 2 ออกสังคมอย่างเปิดเผย โดยจำเลยที่ 2 ทราบว่าจำเลยที่ 1 กับโจทก์เป็นสามีภริยาโดยชอบด้วยกฎหมาย แต่ยังเป็นชู้มีความสัมพันธ์กับจำเลยที่ 1 โดยตั้งใจทำผิดต่อกฎหมายและศีลธรรมกับโจทก์ด้วย จำเลยที่ 1 นำจำเลยที่ 2 เข้ามาพักอาศัยหลับนอนกันที่อาคารโรงพยาบาล เมื่อศาลล่างทั้งสองฟังข้อเท็จจริงต้องกันว่า จำเลยที่ 1 ไปสู่ขอจำเลยที่ 2 ที่จังหวัดเชียงราย และจำเลยที่ 1 อยู่กินหลับนอนฉันสามีภริยากับจำเลยที่ 2 ที่โรงพยาบาล แสดงออกต่อบุคคลทั่วไปว่าจำเลยที่ 2 เป็นภริยาจำเลยที่ 1 เท่ากับจำเลยที่ 2 แสดงตนโดยเปิดเผยเพื่อแสดงว่าตนมีความสัมพันธ์กับจำเลยที่ 1 ในทำนองชู้สาวแล้วด้วย โจทก์จึงมีสิทธิเรียกค่าทดแทนจากจำเลยที่ 2 ได้ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1523 วรรคสอง แม้การสมรสระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 จะสิ้นสุดลงด้วยความตายของจำเลยที่ 1 ก็ตาม ศาลฎีกาย่อมมีอำนาจพิจารณาถึงความรับผิดในค่าทดแทนของจำเลยที่ 2 ได้ ส่วนปัญหาว่า ค่าทดแทนสมควรกำหนดเพียงใด ข้อนี้ แม้โจทก์กับจำเลยที่ 1 จะมิได้อาศัยอยู่ร่วมกันมาตั้งแต่ปี 2542 ก็ตาม แต่เมื่อพิเคราะห์พฤติการณ์ของจำเลยที่ 2 มีส่วนถึงขนาดที่ทำให้โจทก์ฟ้องหย่าขาดจากจำเลยที่ 1 เช่นนี้ จึงสมควรกำหนดค่าทดแทนให้โจทก์มีสิทธิได้รับจากจำเลยที่ 2 เป็นเงิน 500,000 บาท เมื่อวินิจฉัยดังนี้แล้ว คำร้องของโจทก์ลงวันที่ 23 พฤศจิกายน 2564 ที่ขอถอนคำร้องลงวันที่ 25 ธันวาคม 2562 ที่ขอให้ศาลฎีกาจำหน่ายคดีนี้ และคำร้องของโจทก์ลงวันที่ 24 มีนาคม 2565 และวันที่ 25 มีนาคม 2565 ที่ขอให้เพิกถอนคำสั่งของเจ้าพนักงานบังคับคดีและขอเข้าเป็นคู่ความแทนจำเลยที่ 1 ผู้มรณะอีกต่อไป จึงไม่จำต้องวินิจฉัย
อนึ่ง ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกา ได้มีพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พ.ศ. 2564 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 11 เมษายน 2564 ให้ยกเลิกความในมาตรา 7 และมาตรา 224 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และให้ใช้ความใหม่แทน เป็นผลให้ดอกเบี้ยผิดนัดปรับเปลี่ยนจากอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี เป็นร้อยละ 5 ต่อปี หรือเป็นอัตราดอกเบี้ยที่มีการปรับเปลี่ยนโดยตราเป็นพระราชกฤษฎีกา แต่ไม่กระทบกระเทือนถึงการคิดดอกเบี้ยในระหว่างช่วงเวลาก่อนที่พระราชกำหนดนี้ใช้บังคับ กรณีจึงต้องบังคับใช้ตามบทบัญญัติที่แก้ไขใหม่ดังกล่าว และเมื่อคดีไม่จำต้องวินิจฉัยฎีกาของโจทก์และฎีกาของจำเลยที่ 1 ในเรื่องเหตุฟ้องหย่าและการแบ่งสินสมรส ศาลฎีกาเห็นสมควรคืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาในส่วนนี้ที่แต่ละฝ่ายเสียเกินมาด้วย
พิพากษาแก้เป็นว่า การสมรสระหว่างโจทก์กับจำเลยที่ 1 สิ้นสุดลงด้วยความตาย ให้จำหน่ายคดีตามฎีกาของโจทก์และจำเลยที่ 1 จากสารบบความของศาลฎีกา ให้จำเลยที่ 2 ชำระค่าทดแทนจำนวน 500,000 บาท พร้อมดอกเบี้ยอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันฟ้อง (ฟ้องวันที่ 19 กันยายน 2557) จนถึงวันที่ 10 เมษายน 2564 และอัตราร้อยละ 5 ต่อปี หรืออัตราดอกเบี้ยใหม่ที่มีการปรับเปลี่ยนตามพระราชกฤษฎีกานับแต่วันที่ 11 เมษายน 2564 เป็นต้นไปจนกว่าจะชำระเสร็จแก่โจทก์ แต่ทั้งนี้ต้องไม่เกินอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี ตามที่โจทก์ขอ คำขออื่นนอกจากนี้ให้ยก และให้ยกคำร้องของโจทก์ลงวันที่ 25 ธันวาคม 2562, วันที่ 23 พฤศจิกายน 2564, วันที่ 24 และ 25 มีนาคม 2565 นอกจากที่แก้ให้เป็นไปตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์คดีชำนัญพิเศษ ให้คืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาทั้งหมดแก่โจทก์ และคืนค่าขึ้นศาลชั้นฎีกาในส่วนที่เกินทุนทรัพย์ 1,000,000 บาท แก่จำเลยทั้งสอง ค่าฤชาธรรมเนียมอื่นนอกจากที่สั่งคืนในชั้นฎีกาให้เป็นพับ
Articles de loi cités มาตราที่อ้างอิง
💡 Ce que cela signifie pour vous 💡 สิ่งที่หมายถึงสำหรับคุณ
Les divorces en cause en Thaïlande peuvent durer des années, et cette décision montre ce qui arrive lorsque l'un des époux meurt avant la fin du processus. Une décision judiciaire n'est pas effective tant que le jugement n'est pas définitif ; si votre conjoint décède alors que le divorce est toujours en instance, vous restez le conjoint survivant ; le divorce disparaît et les biens matrimoniaux sont régis par le droit successoral. Cela peut être bénéfique ou néfaste : le conjoint survivant hérite en tant que titulaire légal, mais toute division favorable des biens déjà obtenue par les tribunaux inférieurs disparaît. Il faut peser le bilan des procédures judiciaires par rapport à l'âge et à la santé des deux parties, et envisager si une dissolution judiciaire enregistrée par consentement mutuel, qui prend effet immédiatement, est préférable à une décision judiciaire qui peut jamais devenir définitive. La décision confirme également que la responsabilité de l'amant au titre de l'article 1523, deuxième alinéa, demeure en vigueur indépendamment de la fin du mariage par décès.
คดีหย่าที่มีข้อพิพาทในประเทศไทยอาจใช้เวลาหลายปีผ่านศาลสามชั้น และคำพิพากษานี้แสดงให้เห็นผลเมื่อคู่ความฝ่ายหนึ่งถึงแก่ความตายก่อนคดีถึงที่สุด การหย่าโดยคำพิพากษาไม่มีผลจนกว่าคำพิพากษาจะถึงที่สุด ดังนั้นหากคู่สมรสของท่านถึงแก่ความตายขณะที่เหตุหย่ายังอยู่ในชั้นอุทธรณ์หรือฎีกา ท่านยังคงเป็นคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ การหย่าตกไป และสินสมรสต้องจัดการตามกฎหมายมรดก มิใช่ตามคำพิพากษาหย่า ผลนี้อาจเป็นคุณหรือเป็นโทษ คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่มีสิทธิรับมรดกในฐานะทายาทโดยธรรม แต่การแบ่งทรัพย์สินที่ชนะคดีมาแล้วในศาลล่างย่อมหายไป บทเรียนสำหรับชาวต่างชาติคือต้องชั่งน้ำหนักระหว่างความล่าช้าของคดีกับอายุและสุขภาพของคู่ความทั้งสองฝ่าย และพิจารณาว่าการจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอมซึ่งมีผลทันทีจะดีกว่าคำพิพากษาที่อาจไม่มีวันถึงที่สุดหรือไม่ คำพิพากษานี้ยังยืนยันว่าการเรียกค่าทดแทนจากบุคคลภายนอกแยกต่างหากจากการหย่า ความรับผิดของชู้ตามมาตรา 1523 วรรคสอง ยังคงอยู่แม้การสมรสสิ้นสุดลงด้วยความตาย
Foire aux questions คำถามที่พบบ่อย
Que se passe-t-il dans une affaire de divorce thaïlandaise si mon conjoint meurt avant que la Cour suprême n'en décide ? หากคู่สมรสถึงแก่ความตายก่อนศาลฎีกาตัดสิน คดีหย่าจะเป็นอย่างไร
Le divorce n'a pas effet. Dans la décision 4977/2565, le mari est décédé le 11 décembre 2019 alors que son recours en divorce était en cours. La Cour suprême a statué que, en vertu de l'article 1531, paragraphe deux du CCC, un divorce par jugement est effectif uniquement lorsque le jugement est définitif, donc le mariage a pris fin par décès en vertu de l'article 1501, premier alinéa. Les ordonnances de divorce des juridictions inférieures ont cessé d'avoir effet et les recours en divorce et en partage des biens matrimoniaux ont été rejetés.
การหย่าไม่มีผล ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4977/2565 สามีถึงแก่ความตายเมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2562 ขณะที่ฎีกาของสามีในเรื่องเหตุหย่ายังอยู่ระหว่างพิจารณา ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าตาม ป.พ.พ. มาตรา 1531 วรรคสอง การหย่าโดยคำพิพากษามีผลแต่เวลาที่คำพิพากษาถึงที่สุด การสมรสจึงสิ้นสุดลงด้วยความตายตามมาตรา 1501 ก่อน คำพิพากษาศาลล่างที่ให้หย่าสิ้นผล และฎีกาในเรื่องการหย่าและการแบ่งสินสมรสต้องจำหน่ายคดี
Qui reçoit les biens matrimoniaux lorsque l'un des époux meurt lors de l'appel de divorce ? เมื่อคู่สมรสถึงแก่ความตายระหว่างอุทธรณ์ฎีกาคดีหย่า สินสมรสจะตกแก่ผู้ใด
Elle n'est plus divisée en vertu de l'arrêt de divorce. Dans la décision 4977/2565, la Cour suprême a déclaré que, une fois le mariage terminé par la mort, statuer sur les recours relatifs à la division des biens matrimoniaux n'avait aucun sens et que cette question devait être traitée conformément à la loi de succession. La position de la femme survivante dépendait donc des règles relatives à l'héritage, et non de la division des biens qu'elle avait obtenue en première instance et lors de l'appel.
สินสมรสจะไม่ถูกแบ่งตามคำพิพากษาหย่าอีกต่อไป ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4977/2565 ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าเมื่อการสมรสสิ้นสุดลงด้วยความตายแล้ว การพิจารณาฎีกาในเรื่องการแบ่งสินสมรสไม่เป็นประโยชน์แก่คดี และเป็นเรื่องที่ต้องว่ากล่าวกันตามกฎหมายว่าด้วยมรดก ฐานะของภริยาที่ยังมีชีวิตอยู่จึงขึ้นอยู่กับหลักกฎหมายมรดก มิใช่การแบ่งทรัพย์สินที่ได้รับตามคำพิพากษาศาลชั้นต้นและศาลอุทธรณ์
Puis-je encore réclamer une indemnisation auprès de l'amant de mon conjoint si celui-ci est décédé ? หากคู่สมรสถึงแก่ความตายแล้ว ยังเรียกค่าทดแทนจากชู้ได้หรือไม่
Oui, si l’amant a ouvertement manifesté son intention de se marier. Dans l’arrêt 4977/2565, la Cour suprême a statué que le droit à une indemnisation de la part du mari en vertu de l’article 1523, paragraphe 1, disparaissait avec le divorce, mais le deuxième défendeur, qui avait vécu avec l’amant comme sa femme dans son hôpital après qu’il lui avait demandé sa main, restait responsable en vertu de l’article 1523, paragraphe 2. La Cour a fixé 500 000 THB, notant que les époux n’avaient pas vécu ensemble depuis 2542 (1999).
ได้ หากชู้แสดงตนโดยเปิดเผยว่ามีความสัมพันธ์ ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4977/2565 ศาลฎีกาโดยมติที่ประชุมใหญ่วินิจฉัยว่าสิทธิเรียกค่าทดแทนจากสามีตามมาตรา 1523 วรรคหนึ่ง สิ้นผลไปพร้อมกับการหย่า แต่จำเลยที่ 2 ซึ่งอยู่กินฉันสามีภริยากับสามีที่โรงพยาบาลภายหลังที่สามีไปสู่ขอ ยังต้องรับผิดตามมาตรา 1523 วรรคสอง ศาลกำหนดค่าทดแทน 500,000 บาท โดยคำนึงว่าคู่สมรสมิได้อาศัยอยู่ร่วมกันมาตั้งแต่ปี 2542
Si mon coaccusé obtient plus de temps pour faire appel, cette prolongation me concerne-t-elle ? หากจำเลยร่วมได้รับอนุญาตให้ขยายระยะเวลาอุทธรณ์ การขยายนั้นครอบคลุมถึงเราด้วยหรือไม่
Non. Dans la décision 4977/2565, le délai de recours du deuxième défendeur a été prolongé jusqu’au 31 mars 2017. Une nouvelle prolongation a été accordée à la demande du mari. La Cour suprême a estimé que cette prolongation ne bénéficie qu’à la partie qui en a demandé, de sorte que son appel déposé à une date ultérieure était hors délai en vertu de l’article 229 du Code de procédure civile ; les juridictions inférieures n’auraient pas dû l’accepter, et son affaire est devenue définitive en vertu du jugement rendu par la juridiction de première instance.
ไม่ ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4977/2565 ศาลอนุญาตให้จำเลยที่ 2 ขยายระยะเวลายื่นอุทธรณ์ถึงวันที่ 31 มีนาคม 2560 เท่านั้น การขยายระยะเวลาครั้งต่อมาเป็นคำขอของสามี ศาลฎีกาวินิจฉัยว่าการขยายระยะเวลาเป็นประโยชน์เฉพาะแก่คู่ความที่ขอ อุทธรณ์ของจำเลยที่ 2 ที่ยื่นในวันหลังจึงเกินกำหนดตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 229 ศาลล่างไม่ควรรับอุทธรณ์นั้น และคดีของจำเลยที่ 2 ยุติตามคำพิพากษาศาลชั้นต้น
📖 Pour en savoir plus, consultez ThaiLawOnline 📖 อ่านเพิ่มเติมที่ ThaiLawOnline
Avertissement : Les traductions anglaises fournies sur ce site Web sont non officielles et à titre informatif uniquement. Le texte faisant foi des lois thaïlandaises est en langue thaïe tel que publié dans la Gazette royale thaïlandaise (RatchakitchanubeksaCe contenu ne constitue pas un avis juridique. Pour toute question juridique spécifique, veuillez consulter un avocat thaïlandais qualifié.
Droits d'auteur © 2026 ThaiLaw Online Co. Ltd. Le texte statutaire thaïlandais (ตัวบทกฎหมาย) et les décisions originales de la Cour suprême (Dika) en langue thaïe sont dans le domaine public telles que publiées dans la Gazette du gouvernement royal thaïlandais (ราชกิจจานุเบกษา) conformément à l'article 7 de la loi sur le droit d'auteur de 2537 (1994). Tout le reste du contenu, y compris les traductions en anglais, les résumés des décisions de la Cour suprême (Dika), les annotations juridiques, les renvois, les commentaires et l'analyse éditoriale, constitue la propriété intellectuelle protégée par le droit d'auteur de ThaiLawOnline et ses rédacteurs, Sebastien H. Brousseau (LL.B.) et Wichuda Atthatmethakon (LL.M.). Toute reproduction ou distribution non autorisée est interdite.
ข้อสงวนสิทธิ์: คำแปลภาษาอังกฤษที่ให้ไว้ในเว็บไซต์นี้เป็นคำแปลอย่างไม่เป็นทางการและมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ตัวบทกฎหมายที่เป็นทางการคือภาษาไทยตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เนื้อหานี้ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางกฎหมาย สำหรับคำถามทางกฎหมายเฉพาะ กรุณาปรึกษาทนายความไทยที่มีคุณสมบัติ
ลิขสิทธิ์ © 2026 บริษัท ไทยลอว์ ออนไลน์ จำกัด ตัวบทกฎหมายภาษาไทยและคำพิพากษาศาลฎีกาฉบับภาษาไทยดั้งเดิมเป็นสาธารณสมบัติ ตามที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 เนื้อหาอื่นทั้งหมด ได้แก่ คำแปลภาษาอังกฤษ บทสรุปคำพิพากษาศาลฎีกา คำอธิบายกฎหมาย การอ้างอิงข้าม ข้อวิจารณ์ และบทวิเคราะห์ทางบรรณาธิการ เป็นทรัพย์สินทางปัญญาอันมีลิขสิทธิ์ของ ThaiLawOnline และบรรณาธิการ เซบาสเตียง อ็อง บรูโซ (LL.B.) และ วิชุดา อรรถเมธากร (LL.M.) ห้ามทำซ้ำหรือเผยแพร่โดยไม่ได้รับอนุญาต